<?xml version="1.0"?>
<rss version="2.0" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">
	<channel>
		<title>MontpeLLIA  - Recent changes [en]</title>
		<link>https://www.montpellia.fr/index.php/Special:RecentChanges</link>
		<description>Track the most recent changes to the wiki in this feed.</description>
		<language>en</language>
		<generator>MediaWiki 1.39.10</generator>
		<lastBuildDate>Wed, 13 May 2026 19:16:51 GMT</lastBuildDate>
		<item>
			<title>Contrôle US sur l&#039;IA ?</title>
			<link>https://www.montpellia.fr/index.php?title=Contr%C3%B4le_US_sur_l%27IA_%3F&amp;diff=2031&amp;oldid=2028</link>
			<guid isPermaLink="false">https://www.montpellia.fr/index.php?title=Contr%C3%B4le_US_sur_l%27IA_%3F&amp;diff=2031&amp;oldid=2028</guid>
			<description>&lt;p&gt;&lt;span dir=&quot;auto&quot;&gt;&lt;span class=&quot;autocomment&quot;&gt;Pourquoi Google, Microsoft et xAI vont-ils donner leurs nouveaux modèles en avance ?&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;en&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Older revision&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Revision as of 18:52, 9 May 2026&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;4&quot; class=&quot;diff-multi&quot; lang=&quot;en&quot;&gt;(2 intermediate revisions by the same user not shown)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l12&quot;&gt;Line 12:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Line 12:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;===Pourquoi Google, Microsoft et xAI vont-ils donner leurs nouveaux modèles en avance ?===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;===Pourquoi Google, Microsoft et xAI vont-ils donner leurs nouveaux modèles en avance ?===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Concrètement, les modèles concernés par ce contrôle en amont sont les systèmes d’IA les plus avancés du moment, généralement qualifiés de frontier models. Capables de raisonner, d’écrire du code, ou encore d’analyser des images et des vidéos, ils surpassent largement les générations précédentes — au point de pouvoir, en cas de détournement, faciliter des cyberattaques, des campagnes de manipulation de l’information, voire contribuer à la conception d’armes.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Concrètement, les modèles concernés par ce contrôle en amont sont les systèmes d’IA les plus avancés du moment, généralement qualifiés de &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/ins&gt;frontier models&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/ins&gt;. Capables de raisonner, d’écrire du code, ou encore d’analyser des images et des vidéos, ils surpassent largement les générations précédentes — au point de pouvoir, en cas de détournement, faciliter des cyberattaques, des campagnes de manipulation de l’information, voire contribuer à la conception d’armes.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Ceci n&amp;#039;est pas sans rappeler l&amp;#039;attitude adoptée par McDonnell Douglas &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Inc. &lt;/del&gt;en 1984/86 concernant le basculement de la technologie paquet d&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;OSI+Tymnet&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; vers &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;TCP/IP&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (création de l&amp;#039;IETF), pour permettre une &amp;quot;dérégulation&amp;quot; &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;mondiale &lt;/del&gt;sous l&amp;#039;équilibre stratégique d&amp;#039;une technologie moins puissante.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Ceci n&amp;#039;est pas sans rappeler l&amp;#039;attitude adoptée par &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/ins&gt;McDonnell Douglas&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; &lt;/ins&gt;en 1984/86 concernant le basculement de la technologie paquet &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;publique mondiale &lt;/ins&gt;d&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;OSI+Tymnet&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; vers &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;TCP/IP&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (création de l&amp;#039;IETF), pour permettre une &amp;quot;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/ins&gt;dérégulation&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/ins&gt;&amp;quot; sous l&amp;#039;équilibre stratégique d&amp;#039;une technologie moins puissante &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;mais pouvant être unifiée&lt;/ins&gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</description>
			<pubDate>Sat, 09 May 2026 22:52:03 GMT</pubDate>
			<dc:creator>Sysop</dc:creator>
			<comments>https://www.montpellia.fr/index.php/Talk:Contr%C3%B4le_US_sur_l%27IA_%3F</comments>
		</item>
		<item>
			<title>Contrôle US sur l&#039;IA ?</title>
			<link>https://www.montpellia.fr/index.php?title=Contr%C3%B4le_US_sur_l%27IA_%3F&amp;diff=2028&amp;oldid=0</link>
			<guid isPermaLink="false">https://www.montpellia.fr/index.php?title=Contr%C3%B4le_US_sur_l%27IA_%3F&amp;diff=2028&amp;oldid=0</guid>
			<description>&lt;p&gt;Created page with &amp;quot; Le 5 mai 2026, Microsoft, Google et xAI ont accepté d’accorder au gouvernement américain un accès anticipé à leurs modèles d’IA les plus avancés. Un nouvel accord qui confirme un tournant dans les relations entre la Silicon Valley et Washington.  ===Le vent a-t-il définitivement tourné dans la Silicon Valley ? ===  Un nouvel accord entre les géants de l’IA et le gouvernement américain confirme en tout cas un basculement. Microsoft, Google et xAI accorde...&amp;quot;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;New page&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;&lt;br /&gt;
Le 5 mai 2026, Microsoft, Google et xAI ont accepté d’accorder au gouvernement américain un accès anticipé à leurs modèles d’IA les plus avancés. Un nouvel accord qui confirme un tournant dans les relations entre la Silicon Valley et Washington.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===Le vent a-t-il définitivement tourné dans la Silicon Valley ? ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Un nouvel accord entre les géants de l’IA et le gouvernement américain confirme en tout cas un basculement. Microsoft, Google et xAI accorderont désormais au gouvernement américain un accès anticipé à leurs nouveaux modèles d’IA avant leur publication, rapporte Reuters le 5 mai 2026. L’objectif : permettre une évaluation en amont des risques pour la sécurité nationale.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ce tournant intervient dans un contexte déjà en pleine recomposition. Début 2026, Anthropic (Claude) refusait catégoriquement que sa technologie soit utilisée pour la surveillance de masse ou les armes autonomes. Une position de principe qui n’a pas empêché le contrat d’être rapidement récupéré par OpenAI. Dans la foulée, Google a, lui aussi, conclu un accord pour des opérations classifiées — en mettant en avant une ligne rouge : son IA « ne doit pas être utilisée pour la surveillance de masse intérieure ou les armes autonomes (y compris la sélection des cibles) sans supervision et contrôle humains appropriés », tout en acceptant qu’elle serve à « tout usage gouvernemental légal ».&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Et ce repositionnement s’inscrit dans un mouvement plus large. Microsoft et xAI (Grok) disposaient déjà d’accords solides avec le gouvernement pour des usages opérationnels, la start-up d’Elon Musk ayant, comme Google, opté pour une approche couvrant « tous usages légaux ».&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===Pourquoi Google, Microsoft et xAI vont-ils donner leurs nouveaux modèles en avance ?===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Concrètement, les modèles concernés par ce contrôle en amont sont les systèmes d’IA les plus avancés du moment, généralement qualifiés de frontier models. Capables de raisonner, d’écrire du code, ou encore d’analyser des images et des vidéos, ils surpassent largement les générations précédentes — au point de pouvoir, en cas de détournement, faciliter des cyberattaques, des campagnes de manipulation de l’information, voire contribuer à la conception d’armes.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ceci n&amp;#039;est pas sans rappeler l&amp;#039;attitude adoptée par McDonnell Douglas Inc. en 1984/86 concernant le basculement de la technologie paquet d&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;OSI+Tymnet&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; vers &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;TCP/IP&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (création de l&amp;#039;IETF), pour permettre une &amp;quot;dérégulation&amp;quot; mondiale sous l&amp;#039;équilibre stratégique d&amp;#039;une technologie moins puissante.&lt;/div&gt;</description>
			<pubDate>Sat, 09 May 2026 21:54:34 GMT</pubDate>
			<dc:creator>Sysop</dc:creator>
			<comments>https://www.montpellia.fr/index.php/Talk:Contr%C3%B4le_US_sur_l%27IA_%3F</comments>
		</item>
		<item>
			<title>Main Page</title>
			<link>https://www.montpellia.fr/index.php?title=Main_Page&amp;diff=2027&amp;oldid=2018</link>
			<guid isPermaLink="false">https://www.montpellia.fr/index.php?title=Main_Page&amp;diff=2027&amp;oldid=2018</guid>
			<description>&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;en&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Older revision&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Revision as of 17:44, 9 May 2026&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l30&quot;&gt;Line 30:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Line 30:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;center&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[https://codimd.apps.education.fr/s/r1H5nglAY#Une-s%C3%A9lection-d%E2%80%99IA-g%C3%A9n%C3%A9ratives-gratuites-en-ligne un lien vers des liens utiles sur l&amp;#039;IA gratuite]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;]&amp;lt;br/&amp;gt;[[Si vous comprenez ces 5 termes d’IA, vous êtes en avance sur 90% des gens]]&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;center&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[https://codimd.apps.education.fr/s/r1H5nglAY#Une-s%C3%A9lection-d%E2%80%99IA-g%C3%A9n%C3%A9ratives-gratuites-en-ligne un lien vers des liens utiles sur l&amp;#039;IA gratuite]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;]&amp;lt;br/&amp;gt;[[Si vous comprenez ces 5 termes d’IA, vous êtes en avance sur 90% des gens]]&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{box}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{box}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;center&amp;gt;Seront ici publiés la &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[MLIA - Documentation|documentation]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; et les &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[perférent]]s des [[MLIA - Débats|débats]] et [[MLIA - Projets|projets]] engagés par les participants à nos travaux.&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Ecosystème IA de Montpellier]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;  &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[PCI ?]] - [https://ich.unesco.org/doc/src/18440-FR.pdf Kit-Media]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;  &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Droit du PCI]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp;  &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Informations générales sur l&amp;#039;IA]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;br/&amp;gt;[[&amp;quot;Patrimoine Culturel&amp;quot; Souverain]] &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; - &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; [[Agent Relationnel Algorithmique]] &amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; - &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; [[Patriculture]]  &amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; - &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; [[Herméneutique et IA]]&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[https://montpellibre.fr/communautes/pic015.html MontpelLibre]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; &amp;amp;nbsp; - &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Guide des logiciels d&amp;#039;intelligence artificielle]]&amp;lt;br/&amp;gt;[[Recherche Libre]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Projet de charte Recherche Libre/Science Ouverte (RL-SO)]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Science ouverte]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;big&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Mnème]]&amp;lt;/big&amp;gt; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp; [[Grille du Cycle Informationnel|GCI]] &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; [[Conservatoire Génératif de Patrimonialité Culturelle Immatérielle Citoyenne|Projet CGPCIC]]  &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[https://numerique360.banquedesterritoires.fr/gouvernance-socles-technologiques/retours-experiences/elaboration-dune-strategie-ia-et-data-a-montpellier-mediterranee-metropole-34/ numerique360]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;  &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; [[Cosmotique]] &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; [[Droit de l&amp;#039;Immatériel et Recherche]] &amp;lt;br/&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;[[Le modèle des &amp;quot;hélices&amp;quot;]] : une boussole pour comprendre l&amp;#039;innovation de notre société numérique&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;br/&amp;gt;[[Vers une objection de conscience face à l’IA générative ?]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[l&amp;#039;anthroponumérique]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp;  &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Evolution, Augmentation et Amplification]]&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Le sommet de New Delhi]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;center&amp;gt;Seront ici publiés la &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[MLIA - Documentation|documentation]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; et les &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[perférent]]s des [[MLIA - Débats|débats]] et [[MLIA - Projets|projets]] engagés par les participants à nos travaux.&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Ecosystème IA de Montpellier]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;  &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[PCI ?]] - [https://ich.unesco.org/doc/src/18440-FR.pdf Kit-Media]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;  &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Droit du PCI]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp;  &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Informations générales sur l&amp;#039;IA]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;br/&amp;gt;[[&amp;quot;Patrimoine Culturel&amp;quot; Souverain]] &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; - &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; [[Agent Relationnel Algorithmique]] &amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; - &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; [[Patriculture]]  &amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; - &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; [[Herméneutique et IA]]&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[https://montpellibre.fr/communautes/pic015.html MontpelLibre]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; &amp;amp;nbsp; - &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Guide des logiciels d&amp;#039;intelligence artificielle]]&amp;lt;br/&amp;gt;[[Recherche Libre]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Projet de charte Recherche Libre/Science Ouverte (RL-SO)]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Science ouverte]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;big&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Mnème]]&amp;lt;/big&amp;gt; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp; [[Grille du Cycle Informationnel|GCI]] &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; [[Conservatoire Génératif de Patrimonialité Culturelle Immatérielle Citoyenne|Projet CGPCIC]]  &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[https://numerique360.banquedesterritoires.fr/gouvernance-socles-technologiques/retours-experiences/elaboration-dune-strategie-ia-et-data-a-montpellier-mediterranee-metropole-34/ numerique360]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;  &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; [[Cosmotique]] &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; [[Droit de l&amp;#039;Immatériel et Recherche]] &amp;lt;br/&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;[[Le modèle des &amp;quot;hélices&amp;quot;]] : une boussole pour comprendre l&amp;#039;innovation de notre société numérique&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;br/&amp;gt;[[Vers une objection de conscience face à l’IA générative &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;?]] &amp;amp;nbsp; - &amp;amp;nbsp; [[Contrôle US sur l&amp;#039;IA &lt;/ins&gt;?]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[l&amp;#039;anthroponumérique]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp;  &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Evolution, Augmentation et Amplification]]&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Le sommet de New Delhi]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{endbox}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{endbox}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;center&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[https://www.vie-publique.fr/recherche?search_api_fulltext=intelligence+artificielle les chaines parlementaires et l&amp;#039;IA]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;center&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[https://www.vie-publique.fr/recherche?search_api_fulltext=intelligence+artificielle les chaines parlementaires et l&amp;#039;IA]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</description>
			<pubDate>Sat, 09 May 2026 21:44:31 GMT</pubDate>
			<dc:creator>Sysop</dc:creator>
			<comments>https://www.montpellia.fr/index.php/Talk:Main_Page</comments>
		</item>
		<item>
			<title>Droit de l&#039;Immatériel et Recherche</title>
			<link>https://www.montpellia.fr/index.php?title=Droit_de_l%27Immat%C3%A9riel_et_Recherche&amp;diff=2026&amp;oldid=2019</link>
			<guid isPermaLink="false">https://www.montpellia.fr/index.php?title=Droit_de_l%27Immat%C3%A9riel_et_Recherche&amp;diff=2026&amp;oldid=2019</guid>
			<description>&lt;p&gt;&lt;span dir=&quot;auto&quot;&gt;&lt;span class=&quot;autocomment&quot;&gt;4. Refonte de la comparaison : science académique, PCI (individuel/collectif), recherche citoyenne&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;en&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Older revision&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Revision as of 12:42, 4 May 2026&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;4&quot; class=&quot;diff-multi&quot; lang=&quot;en&quot;&gt;(6 intermediate revisions by the same user not shown)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l66&quot;&gt;Line 66:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Line 66:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;# &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Droit moral des communautés&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : certaines lois reconnaissent un droit à l’intégrité du PCI – empêcher les déformations insultantes.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;# &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Droit moral des communautés&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : certaines lois reconnaissent un droit à l’intégrité du PCI – empêcher les déformations insultantes.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;### &lt;/del&gt;Ce que le chercheur doit faire quand il étudie un PCI ===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;=== &lt;/ins&gt;Ce que le chercheur doit faire quand il étudie un PCI ===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* Obtenir le &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;consentement libre, préalable et éclairé&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (CLPE) de la communauté, pas seulement d’un informant individuel.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* Obtenir le &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;consentement libre, préalable et éclairé&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (CLPE) de la communauté, pas seulement d’un informant individuel.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* Signer un &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;protocole de recherche&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; avec la communauté (ou ses représentants) précisant : qui peut voir quelles données, où seront archivés les enregistrements, quelles utilisations sont interdites.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* Signer un &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;protocole de recherche&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; avec la communauté (ou ses représentants) précisant : qui peut voir quelles données, où seront archivés les enregistrements, quelles utilisations sont interdites.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l102&quot;&gt;Line 102:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Line 102:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Conclusion par une question ouverte ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Conclusion par une question ouverte ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;« Finalement, le droit de l’immatériel ne se résume pas à la propriété intellectuelle : il inclut aussi la reconnaissance des patrimoines culturels immatériels, avec leurs règles propres. Mieux on connaît ces instruments, plus on peut faire une recherche respectueuse, non prédatrice, et pourtant scientifiquement solide. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Quelles communautés ou quels savoirs rencontrez-vous dans vos terrains, et quels défis juridiques cela vous pose-t-il ? &lt;/del&gt;»&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;« Finalement, le droit de l’immatériel ne se résume pas à la propriété intellectuelle : il inclut aussi la reconnaissance des patrimoines culturels immatériels, avec leurs règles propres. Mieux on connaît ces instruments, plus on peut faire une recherche respectueuse, non prédatrice, et pourtant scientifiquement solide. »&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Format conseillé pour l’animation &lt;/del&gt;==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Exposé &lt;/del&gt;: &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;20 minutes&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;= La science, le PCI et la recherche citoyenne : refonder la réponse =&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Études &lt;/del&gt;de &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;cas en sous‑groupes &lt;/del&gt;: &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;20 minutes &lt;/del&gt;(&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;intégrer &lt;/del&gt;au moins &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;un cas &lt;/del&gt;PCI)&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Échange libre &lt;/del&gt;: &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;10 minutes&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;== 1. La science : une connaissance de l’univers parmi d’autres &lt;/ins&gt;==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Support &lt;/del&gt;: &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;schéma &lt;/del&gt;du &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;triptyque élargi &lt;/del&gt;(&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;propriété intellectuelle &lt;/del&gt;+ PCI + open &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;data&lt;/del&gt;) et &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;tableau comparatif &lt;/del&gt;des &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;régimes&lt;/del&gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Oui, la science (académique, institutionnelle) est une connaissance de l’univers. Elle vise le généralisable, le mesurable, le falsifiable. Mais elle ne détient pas le monopole de la connaissance de l’univers. Les savoirs traditionnels, les pratiques locales, les récits personnels sont aussi des manières de connaître, d’habiter et de nommer le monde.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;== 2. Le PCI individuel et le « cosmos personnel » &lt;/ins&gt;==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;La Convention UNESCO 2003 (art. 2) reconnaît que le PCI peut être détenu par un **individu*&lt;/ins&gt;*&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;. Cela signifie qu’un savoir-faire, une expression, une représentation du monde peuvent être patrimoniaux à l’échelle d’une seule personne. On peut appeler cela un &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;cosmos personnel&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : la manière unique dont un individu comprend l’univers, organise ses connaissances, pratique un rituel intime ou transmet une recette secrète.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Exemples de cosmos personnels comme PCI &lt;/ins&gt;:&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Un conteur qui possède une version inédite d’un mythe.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;* Un jardinier qui a inventé une technique de semis non divulguée.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;* Un chercheur citoyen qui développe une classification personnelle des étoiles à partir de ses observations.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;* Une personne âgée qui transmet à ses petits-enfants une prière familiale orale.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Juridiquement, ce PCI individuel n’est pas une propriété intellectuelle classique (pas de brevet ni &lt;/ins&gt;de &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;droit d’auteur systématique). Mais il bénéficie de la protection de la Convention &lt;/ins&gt;: &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;respect, consentement, non‑appropriation abusive.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;== 3. La recherche citoyenne comme quatrième hélice de l’innovation ==&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Le modèle classique de l’innovation (triple hélice : université – industrie – gouvernement) est aujourd’hui élargi à une &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;quatrième hélice&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : la société civile, les citoyens, les communautés de pratiques. La **recherche citoyenne** désigne les processus de production de connaissances auxquels participent des non‑professionnels &lt;/ins&gt;(&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;sciences participatives, fablabs, observatoires locaux, hackathons…).&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Or, cette recherche citoyenne est porteuse de PCI pour &lt;/ins&gt;au moins &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;trois raisons :&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;* a. Elle produit des savoirs situés et vivants&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;:Les citoyens inventent des méthodes, des protocoles, des classifications, des récits qui sont des connaissances de l’univers (du climat, de la biodiversité, du ciel, de la santé). Ces savoirs, souvent tacites, non publiés dans des revues, peuvent être revendiqués comme &lt;/ins&gt;PCI &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;(individuel ou collectif&lt;/ins&gt;)&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;b. Elle mobilise des cosmos personnels&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;:&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Chaque citoyen-chercheur apporte sa vision du monde, son expérience, ses croyances, ses intuitions. Ces cosmos personnels influencent la recherche citoyenne et méritent d’être reconnus comme patrimoine immatériel propre à chaque individu.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;c. Elle crée des patrimoines hybrides&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;:&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Quand un chercheur universitaire collabore avec des citoyens, les connaissances produites sont souvent mixtes (scientifiques et traditionnelles). Le droit &lt;/ins&gt;du &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;PCI impose alors de respecter les droits des citoyens comme co-détenteurs potentiels.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;== 4. Refonte de la comparaison : science académique, PCI &lt;/ins&gt;(&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;individuel/collectif), recherche citoyenne ==&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;|&lt;/ins&gt;+ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Comparaison : science académique, &lt;/ins&gt;PCI&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;, recherche citoyenne&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;|-&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;! Aspect !! Science académique !! PCI (communautaire, groupal, individuel) !! Recherche citoyenne (quatrième hélice)&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;|-&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;| Nature de la connaissance || Universelle, décontextualisée, publique. || Située, vivante, souvent secrète ou sacrée. || Hybride : peut être située mais chercher à être généralisée (ex. protocole citoyen).&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;|-&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;| Détenteur(s) || Personne (droit d’auteur) ou organisme (brevet) pour les formes, mais pas pour les découvertes. || Communautés, groupes, individus (selon l’élément). || Principalement des individus ou des groupes informels (associations, collectifs).&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;|-&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;| Rapport à l’univers || Objectivation, quantification. || Interprétation symbolique, utilitaire, émotionnelle. || Mixte : mesure citoyenne + sens personnel (cosmos personnel).&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;|-&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;| Reconnaissance juridique || Propriété intellectuelle classique &lt;/ins&gt;+ open &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;science. || Convention UNESCO 2003, droits coutumiers, consentements. || En émergence : chartes de sciences participatives, protocoles de co‑recherche.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;|}&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;== 5. Implications pour le chercheur universitaire travaillant avec des citoyens ==&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Si vous menez une recherche participative, vous devez désormais intégrer le PCI individuel et la recherche citoyenne dans votre analyse juridique.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;### Règles pratiques :&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;- **Identifier les cosmos personnels** : chaque citoyen co‑chercheur peut revendiquer un PCI propre. Avant toute publication, recueillez son consentement individuel (pas seulement celui du collectif&lt;/ins&gt;)&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;- **Distinguer savoir académique &lt;/ins&gt;et &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;savoir citoyen** : si une observation citoyenne originale (ex. une cartographie mentale d’un quartier) est intégrée à un article scientifique, elle relève du PCI individuel. Le chercheur ne peut s’en approprier la paternité sans accord.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;- **Utiliser &lt;/ins&gt;des &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;outils juridiques adaptés** : licences spécifiques (ex. licences « Partagé sous conditions »), clauses dans les contrats de recherche participative, mentions dans les remerciements reconnaissant les détenteurs de PCI.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;- **Former les citoyens à leurs droits** : un chercheur a aussi un devoir d’information sur ce qu’est le PCI et comment le protéger.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;== 6. Exemple concret : observation astronomique citoyenne ==&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Un groupe de citoyens, sans formation académique, observe régulièrement le ciel nocturne depuis leur jardin. Ils ont développé leur propre nomenclature pour désigner les étoiles (noms personnels, histoires associées) et une méthode de repérage inédite. Ils partagent ces données avec un astronome universitaire.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;* **Ce qui relève du PCI individuel** : la nomenclature personnelle de chaque citoyen (cosmos personnel).&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;* **Ce qui relève du PCI groupal** : la méthode collective de repérier (si le groupe la reconnaît comme sienne).&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;* **Ce qui relève de la science académique** : les mesures de positions d’étoiles, si elles sont vérifiables et publiées.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;* **L’obligation du chercheur** : ne pas publier les noms personnels ni la méthode sans consentement, citer les citoyens comme détenteurs de ces savoirs, et leur proposer un accord de partage si ces savoirs sont valorisés.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;== 7. Conclusion : la science, humble parmi les connaissances de l’univers ==&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Oui, la science est une connaissance de l’univers. Mais elle n’est ni la seule, ni la plus « vraie », ni propriétaire des autres. Le droit de l’immatériel, avec le PCI (individuel, groupal, communautaire) et la reconnaissance de la recherche citoyenne comme quatrième hélice, nous invite à une épistémologie ouverte et respectueuse des cosmos personnels. Chercheur universitaire, vous n’êtes pas le maître du savoir : vous êtes un partenaire parmi d’autres, avec des responsabilités juridiques et éthiques envers les citoyens et leurs patrimoines immatériels.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;gt; « L’univers est un. Les façons de le connaître sont multiples. Le droit commence quand ces façons se rencontrent et doivent coexister&lt;/ins&gt;. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;»&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</description>
			<pubDate>Mon, 04 May 2026 16:42:45 GMT</pubDate>
			<dc:creator>Sysop</dc:creator>
			<comments>https://www.montpellia.fr/index.php/Talk:Droit_de_l%27Immat%C3%A9riel_et_Recherche</comments>
		</item>
		<item>
			<title>Droit de l&#039;Immatériel et Recherche</title>
			<link>https://www.montpellia.fr/index.php?title=Droit_de_l%27Immat%C3%A9riel_et_Recherche&amp;diff=2019&amp;oldid=0</link>
			<guid isPermaLink="false">https://www.montpellia.fr/index.php?title=Droit_de_l%27Immat%C3%A9riel_et_Recherche&amp;diff=2019&amp;oldid=0</guid>
			<description>&lt;p&gt;Created page with &amp;quot;== Accroche : le paradoxe immatériel ==  &amp;#039;&amp;#039;« Vous produisez, utilisez et échangez chaque jour des biens immatériels – articles, données, logiciels, bases, mais aussi savoir-faire, récits, rituels ou expressions culturelles. Pourtant, quand on vous dit “droit de l’immatériel”, vous pensez peut-être : contraintes, flou, ou affaire de juristes. Et si ce droit était aussi un levier pour sécuriser, partager et valoriser votre production scientifique, y compr...&amp;quot;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;New page&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;== Accroche : le paradoxe immatériel ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;« Vous produisez, utilisez et échangez chaque jour des biens immatériels – articles, données, logiciels, bases, mais aussi savoir-faire, récits, rituels ou expressions culturelles. Pourtant, quand on vous dit “droit de l’immatériel”, vous pensez peut-être : contraintes, flou, ou affaire de juristes. Et si ce droit était aussi un levier pour sécuriser, partager et valoriser votre production scientifique, y compris les patrimoines culturels immatériels que vous étudiez ? »&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Définition simple et large ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Droit de l’immatériel&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : ensemble des règles qui gouvernent les biens sans support physique mais ayant une valeur économique, intellectuelle, culturelle ou stratégique.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Il ne se limite pas à la propriété intellectuelle classique (brevets, droit d’auteur, marques) : il inclut aussi les données, les bases de données, les logiciels, les secrets d’affaires, les créations numériques, et, de plus en plus, le &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;patrimoine culturel immatériel (PCI)&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; – ces savoirs et pratiques vivants que les communautés reconnaissent comme partie de leur héritage.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;« L’immatériel, c’est ce que vous pouvez déposer, céder, louer, partager sous conditions – ou, pour le PCI, ce que vous devez documenter, sauvegarder et faire reconnaître sans pour autant l’enfermer dans une propriété exclusive. »&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Triptyque structurant pour les chercheurs ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== A. Protéger (l’exclusivité ou la reconnaissance) ===&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Droit d’auteur&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : protège la forme originale (article, code, base, mais aussi transcription d’un chant traditionnel si elle est originale).&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Brevet&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : protège une solution technique (peut concerner un procédé inspiré d’un savoir-faire traditionnel – mais attention aux biopirateries).&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Marque&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : protège le nom du labo, d’un projet, d’un produit issu d’un savoir-faire local.&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Secret&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : protège sans publicité (données confidentielles, méthodes non publiées).&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Protection spécifique au PCI&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : la convention UNESCO de 2003 ne crée pas de propriété intellectuelle, mais elle impose des &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;inventaires participatifs&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, des &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;mesures de sauvegarde&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, et le &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;consentement préalable et éclairé&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; des communautés détentrices.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== B. Partager (open science et partage équitable) ===&lt;br /&gt;
* Licences Creative Commons (CC‑BY, CC‑BY‑SA, CC‑BY‑NC…)&lt;br /&gt;
* Licences libres pour logiciels (GPL, MIT, CeCILL)&lt;br /&gt;
* Contrats de transfert de données (DTA)&lt;br /&gt;
* Pour le PCI : protocoles communautaires, licences traditionnelles (ex. licences &amp;#039;&amp;#039;Local Contexts&amp;#039;&amp;#039; – &amp;#039;&amp;#039;Notice&amp;#039;&amp;#039; et &amp;#039;&amp;#039;Label&amp;#039;&amp;#039;), chartes éthiques de partage des enregistrements, des rituels, des savoirs.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;Tension clé&amp;#039;&amp;#039; : l’obligation de partager (Plan S, données ouvertes) vs le respect des règles coutumières qui peuvent interdire la diffusion de certains savoirs sacrés ou genrés.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== C. Valoriser / Transférer ===&lt;br /&gt;
* Contrats de collaboration avec des entreprises.&lt;br /&gt;
* Licences d’exploitation.&lt;br /&gt;
* Règles de propriété dans les consortiums.&lt;br /&gt;
* Pour le PCI : valorisation économique (tourisme culturel, produits dérivés) &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;sans appropriation abusive&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; – mécanismes de partage des bénéfices (APA – Accès et Partage des Avantages issus de la Convention sur la diversité biologique et du Protocole de Nagoya).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;« Un chercheur peut co‑signer un inventaire PCI avec une communauté locale ; il n’en devient pas propriétaire. Mais il peut être co‑auteur d’une publication scientifique décrivant ce PCI – à condition d’avoir obtenu le consentement et de convenir d’un mode de citation. »&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Deux idées contre‑intuitives mais essentielles ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+ Idées reçues vs réalité juridique&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
! Idée reçue !! Réalité juridique&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| « Je suis auteur, donc j’ai tous les droits. » || En France, si vous êtes chercheur public, vos “œuvres de mission” (articles, logiciels, bases créées dans le cadre de votre service) appartiennent à votre établissement pour l’exploitation économique.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| « C’est en open access, donc tout est permis. » || Non. CC‑BY‑ND interdit les modifications, CC‑BY‑NC interdit l’usage commercial. L’open access n’est pas le domaine public.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| « Une idée est protégeable. » || Non. Seule son expression (droit d’auteur) ou sa mise en œuvre technique brevetable (si neuve et inventive). Les idées sont libres.&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| « Un savoir-faire traditionnel (PCI) tombe dans le domaine public. » || Non, pas au regard de la Convention UNESCO 2003. Il peut être protégé par des droits coutumiers, des secrets, ou des systèmes *sui generis* (ex. loi française sur le patrimoine culturel immatériel, ou lois nationales comme celle du Panama, du Pérou). Il ne peut pas être breveté sans consentement et partage des bénéfices.&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Focus : le Patrimoine Culturel Immatériel (PCI) dans le droit de l’immatériel ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Le PCI est une sous‑catégorie très spécifique de l’immatériel. Il est reconnu par la &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Convention UNESCO pour la sauvegarde du patrimoine culturel immatériel&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (2003). La France l’a ratifiée et a créé un inventaire national ( ministère de la Culture). Pour un chercheur, travailler sur un PCI implique des contraintes et des opportunités juridiques originales.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Définition scientifique et juridique du PCI ===&lt;br /&gt;
Le PCI regroupe : traditions et expressions orales, arts du spectacle, pratiques sociales, rituels, événements festifs, connaissances et pratiques concernant la nature et l’univers, savoir-faire artisanaux. Il est &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;vivant&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (transmis de génération en génération) et recréé en permanence par les communautés.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Droits applicables au PCI ===&lt;br /&gt;
# &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Aucune propriété intellectuelle classique&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : on ne peut pas “déposer” un rituel ou une recette traditionnelle.&lt;br /&gt;
# &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Droits coutumiers&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : les communautés ont leurs propres règles (interdiction de filmer, obligation de citer les anciens, partage rituel).&lt;br /&gt;
# &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Droit à l’inventaire&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : tout chercheur qui documente un PCI doit respecter la méthodologie participative (consentement, contrôle des données par la communauté).&lt;br /&gt;
# &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Accès et partage des avantages&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : si une entreprise utilise un savoir-faire traditionnel (ex. plante médicinale, teinture textile) pour créer un produit, le chercheur ou la communauté peuvent exiger un contrat APA (Nagoya).&lt;br /&gt;
# &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Droit moral des communautés&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : certaines lois reconnaissent un droit à l’intégrité du PCI – empêcher les déformations insultantes.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
### Ce que le chercheur doit faire quand il étudie un PCI ===&lt;br /&gt;
* Obtenir le &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;consentement libre, préalable et éclairé&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (CLPE) de la communauté, pas seulement d’un informant individuel.&lt;br /&gt;
* Signer un &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;protocole de recherche&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; avec la communauté (ou ses représentants) précisant : qui peut voir quelles données, où seront archivés les enregistrements, quelles utilisations sont interdites.&lt;br /&gt;
* Ne pas déposer de brevet sur une connaissance traditionnelle sans avoir négocié un partage équitable des redevances.&lt;br /&gt;
* Pour les publications : citer la communauté comme détentrice du PCI, pas le chercheur comme “auteur” du savoir.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Exemple concret ===&lt;br /&gt;
Un ethnomusicologue enregistre un chant rituel dans une communauté autochtone.&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Sans précautions&amp;#039;&amp;#039; : il dépose les enregistrements dans un laboratoire, les publie en open access, un réalisateur les utilise dans un film publicitaire → la communauté est spoliée.&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;Avec respect du droit du PCI&amp;#039;&amp;#039; : le chercheur signe un protocole : les enregistrements sont déposés dans une archive sous licence CC‑BY‑NC‑ND (pas d’usage commercial ni modification), et un comité communautaire autorise chaque publication. Le chercheur mentionne dans ses articles : « communauté X, détentrice du PCI ».&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Cas pratiques courts (discussion en groupe) ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Cas 1 (Base de données et PCI) ===&lt;br /&gt;
Un laboratoire d’anthropologie crée une base de données collaborative de recettes médicinales traditionnelles (avec enregistrements audios, photos). Une entreprise pharmaceutique demande un export des données pour tester des molécules. Que faire ?&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Réponse&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : si la base est protégée par le droit &amp;#039;&amp;#039;sui generis&amp;#039;&amp;#039;, l’export nécessite autorisation. En plus, les recettes relèvent du PCI : il faut consulter les communautés, obtenir leur CLPE, et négocier un contrat APA (accès et partage des avantages). Le chercheur doit refuser l’accès direct et proposer un partenariat équitable.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Cas 2 (Logiciel et savoir-faire local) ===&lt;br /&gt;
Un géographe co‑développe avec des agriculteurs une application cartographique des savoirs locaux sur les semences. La communauté veut garder le contrôle sur ses données. Comment juridiquement ?&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Réponse&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : l’application peut être sous licence libre (GPL) pour le code. Mais les données (PCI) restent sous protocole communautaire. Il est possible d’intégrer une couche d’autorisation dans l’app (ex. Labels &amp;#039;&amp;#039;Local Contexts&amp;#039;&amp;#039; – « TK Notice » ou « BC Notice »). Le chercheur peut cosigner un accord de partage des bénéfices.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Cas 3 (Thèse en CC‑BY‑SA incluant du PCI) ===&lt;br /&gt;
Une doctorante a écrit une thèse en sociologie sur un rituel festif. Elle souhaite la mettre en CC‑BY‑SA, incluant des photos et des transcriptions de paroles. La communauté lui dit que le rituel ne doit pas être modifié ni utilisé commercialement.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Conseil&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : choisir une licence CC‑BY‑NC‑ND (pas d’usage commercial, pas de modification) pour la thèse. Ajouter une clause spécifique dans les remerciements ou en annexe : « Les savoirs et expressions relevant du PCI de la communauté X sont régis par les règles coutumières de celle-ci, et cette thèse ne saurait autoriser leur exploitation contraire. »&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Trois recommandations finales pour les chercheurs ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Anticiper les droits coutumiers&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : avant toute enquête sur un PCI, identifier les détenteurs traditionnels, négocier un protocole écrit, obtenir un consentement collectif.&lt;br /&gt;
# &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Utiliser les outils existants&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : consultez le site &amp;#039;&amp;#039;Local Contexts&amp;#039;&amp;#039; (labels et notices), le manuel de l’UNESCO pour l’inventaire du PCI, et les guides de votre université sur l’éthique de la recherche.&lt;br /&gt;
# &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Se faire accompagner&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : contactez le comité d’éthique, le service juridique (pour les contrats APA), et si possible un juriste spécialisé en droit de la culture ou en droit autochtone.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Conclusion par une question ouverte ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;« Finalement, le droit de l’immatériel ne se résume pas à la propriété intellectuelle : il inclut aussi la reconnaissance des patrimoines culturels immatériels, avec leurs règles propres. Mieux on connaît ces instruments, plus on peut faire une recherche respectueuse, non prédatrice, et pourtant scientifiquement solide. Quelles communautés ou quels savoirs rencontrez-vous dans vos terrains, et quels défis juridiques cela vous pose-t-il ? »&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Format conseillé pour l’animation ==&lt;br /&gt;
* Exposé : 20 minutes&lt;br /&gt;
* Études de cas en sous‑groupes : 20 minutes (intégrer au moins un cas PCI)&lt;br /&gt;
* Échange libre : 10 minutes&lt;br /&gt;
* Support : schéma du triptyque élargi (propriété intellectuelle + PCI + open data) et tableau comparatif des régimes.&lt;/div&gt;</description>
			<pubDate>Mon, 04 May 2026 16:25:06 GMT</pubDate>
			<dc:creator>Sysop</dc:creator>
			<comments>https://www.montpellia.fr/index.php/Talk:Droit_de_l%27Immat%C3%A9riel_et_Recherche</comments>
		</item>
		<item>
			<title>Main Page</title>
			<link>https://www.montpellia.fr/index.php?title=Main_Page&amp;diff=2018&amp;oldid=2010</link>
			<guid isPermaLink="false">https://www.montpellia.fr/index.php?title=Main_Page&amp;diff=2018&amp;oldid=2010</guid>
			<description>&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;en&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Older revision&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Revision as of 12:22, 4 May 2026&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l30&quot;&gt;Line 30:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Line 30:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;center&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[https://codimd.apps.education.fr/s/r1H5nglAY#Une-s%C3%A9lection-d%E2%80%99IA-g%C3%A9n%C3%A9ratives-gratuites-en-ligne un lien vers des liens utiles sur l&amp;#039;IA gratuite]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;]&amp;lt;br/&amp;gt;[[Si vous comprenez ces 5 termes d’IA, vous êtes en avance sur 90% des gens]]&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;center&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[https://codimd.apps.education.fr/s/r1H5nglAY#Une-s%C3%A9lection-d%E2%80%99IA-g%C3%A9n%C3%A9ratives-gratuites-en-ligne un lien vers des liens utiles sur l&amp;#039;IA gratuite]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;]&amp;lt;br/&amp;gt;[[Si vous comprenez ces 5 termes d’IA, vous êtes en avance sur 90% des gens]]&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{box}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{box}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;center&amp;gt;Seront ici publiés la &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[MLIA - Documentation|documentation]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; et les &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[perférent]]s des [[MLIA - Débats|débats]] et [[MLIA - Projets|projets]] engagés par les participants à nos travaux.&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Ecosystème IA de Montpellier]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;  &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[PCI ?]] - [https://ich.unesco.org/doc/src/18440-FR.pdf Kit-Media]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;  &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Droit du PCI]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp;  &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Informations générales sur l&amp;#039;IA]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;br/&amp;gt;[[&amp;quot;Patrimoine Culturel&amp;quot; Souverain]] &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; - &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; [[Agent Relationnel Algorithmique]] &amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; - &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; [[Patriculture]]  &amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; - &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; [[Herméneutique et IA]]&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[https://montpellibre.fr/communautes/pic015.html MontpelLibre]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; &amp;amp;nbsp; - &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Guide des logiciels d&amp;#039;intelligence artificielle]]&amp;lt;br/&amp;gt;[[Recherche Libre]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Projet de charte Recherche Libre/Science Ouverte (RL-SO)]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Science ouverte]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;big&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Mnème]]&amp;lt;/big&amp;gt; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp; [[Grille du Cycle Informationnel|GCI]] &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; [[Conservatoire Génératif de Patrimonialité Culturelle Immatérielle Citoyenne|Projet CGPCIC]]  &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[https://numerique360.banquedesterritoires.fr/gouvernance-socles-technologiques/retours-experiences/elaboration-dune-strategie-ia-et-data-a-montpellier-mediterranee-metropole-34/ numerique360]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;  &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; [[Cosmotique]] &amp;lt;br/&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;[[Le modèle des &amp;quot;hélices&amp;quot;]] : une boussole pour comprendre l&amp;#039;innovation de notre société numérique&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;br/&amp;gt;[[Vers une objection de conscience face à l’IA générative ?]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[l&amp;#039;anthroponumérique]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp;  &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Evolution, Augmentation et Amplification]]&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Le sommet de New Delhi]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;center&amp;gt;Seront ici publiés la &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[MLIA - Documentation|documentation]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; et les &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[perférent]]s des [[MLIA - Débats|débats]] et [[MLIA - Projets|projets]] engagés par les participants à nos travaux.&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Ecosystème IA de Montpellier]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;  &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[PCI ?]] - [https://ich.unesco.org/doc/src/18440-FR.pdf Kit-Media]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;  &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Droit du PCI]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp;  &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Informations générales sur l&amp;#039;IA]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;br/&amp;gt;[[&amp;quot;Patrimoine Culturel&amp;quot; Souverain]] &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; - &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; [[Agent Relationnel Algorithmique]] &amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; - &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; [[Patriculture]]  &amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; - &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; [[Herméneutique et IA]]&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[https://montpellibre.fr/communautes/pic015.html MontpelLibre]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; &amp;amp;nbsp; - &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Guide des logiciels d&amp;#039;intelligence artificielle]]&amp;lt;br/&amp;gt;[[Recherche Libre]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Projet de charte Recherche Libre/Science Ouverte (RL-SO)]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Science ouverte]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;big&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Mnème]]&amp;lt;/big&amp;gt; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp; [[Grille du Cycle Informationnel|GCI]] &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; [[Conservatoire Génératif de Patrimonialité Culturelle Immatérielle Citoyenne|Projet CGPCIC]]  &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[https://numerique360.banquedesterritoires.fr/gouvernance-socles-technologiques/retours-experiences/elaboration-dune-strategie-ia-et-data-a-montpellier-mediterranee-metropole-34/ numerique360]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;  &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; [[Cosmotique&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; [[Droit de l&amp;#039;Immatériel et Recherche&lt;/ins&gt;]] &amp;lt;br/&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;[[Le modèle des &amp;quot;hélices&amp;quot;]] : une boussole pour comprendre l&amp;#039;innovation de notre société numérique&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;br/&amp;gt;[[Vers une objection de conscience face à l’IA générative ?]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[l&amp;#039;anthroponumérique]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp;  &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Evolution, Augmentation et Amplification]]&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Le sommet de New Delhi]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{endbox}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{endbox}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;center&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[https://www.vie-publique.fr/recherche?search_api_fulltext=intelligence+artificielle les chaines parlementaires et l&amp;#039;IA]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;center&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[https://www.vie-publique.fr/recherche?search_api_fulltext=intelligence+artificielle les chaines parlementaires et l&amp;#039;IA]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</description>
			<pubDate>Mon, 04 May 2026 16:22:43 GMT</pubDate>
			<dc:creator>Sysop</dc:creator>
			<comments>https://www.montpellia.fr/index.php/Talk:Main_Page</comments>
		</item>
		<item>
			<title>Introduction à l&#039;IA : Trois Visions Fondatrices</title>
			<link>https://www.montpellia.fr/index.php?title=Introduction_%C3%A0_l%27IA_:_Trois_Visions_Fondatrices&amp;diff=2017&amp;oldid=998</link>
			<guid isPermaLink="false">https://www.montpellia.fr/index.php?title=Introduction_%C3%A0_l%27IA_:_Trois_Visions_Fondatrices&amp;diff=2017&amp;oldid=998</guid>
			<description>&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;en&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Older revision&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Revision as of 15:23, 3 May 2026&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;4&quot; class=&quot;diff-multi&quot; lang=&quot;en&quot;&gt;(6 intermediate revisions by the same user not shown)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l6&quot;&gt;Line 6:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Line 6:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;L&amp;#039;intelligence artificielle moderne trouve ses racines dans un triangle conceptuel formé par trois pionniers visionnaires : &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;John McCarthy&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Marvin Minsky&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; et &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Douglas Engelbart&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;. Ces trois géants de l&amp;#039;informatique, contemporains mais philosophiquement distincts, ont défini les paradigmes fondamentaux qui continuent de structurer l&amp;#039;IA aujourd&amp;#039;hui. Leurs approches, loin d&amp;#039;être simplement techniques, révèlent des conceptions radicalement différentes de ce que devrait être l&amp;#039;intelligence artificielle et de son rôle dans la société humaine.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;L&amp;#039;intelligence artificielle moderne trouve ses racines dans un triangle conceptuel formé par trois pionniers visionnaires : &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;John McCarthy&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Marvin Minsky&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; et &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Douglas Engelbart&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;. Ces trois géants de l&amp;#039;informatique, contemporains mais philosophiquement distincts, ont défini les paradigmes fondamentaux qui continuent de structurer l&amp;#039;IA aujourd&amp;#039;hui. Leurs approches, loin d&amp;#039;être simplement techniques, révèlent des conceptions radicalement différentes de ce que devrait être l&amp;#039;intelligence artificielle et de son rôle dans la société humaine.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;===John McCarthy : Le Fondateur de l&amp;#039;IA Logique===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;===John McCarthy : Le Fondateur de l&amp;#039;IA Logique===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;----&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;----&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;====L&amp;#039;Inventeur du Concept====&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;====L&amp;#039;Inventeur du Concept====&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l29&quot;&gt;Line 29:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Line 31:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Le calcul des situations&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : Formalisation logique du changement et de l&amp;#039;action&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Le calcul des situations&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : Formalisation logique du changement et de l&amp;#039;action&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;L&amp;#039;IA logique&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : Programmes basés sur la logique formelle plutôt que sur des algorithmes&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;L&amp;#039;IA logique&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : Programmes basés sur la logique formelle plutôt que sur des algorithmes&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;===Marvin Minsky : L&amp;#039;Architecte de l&amp;#039;IA Cognitive===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;===Marvin Minsky : L&amp;#039;Architecte de l&amp;#039;IA Cognitive===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;----&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;----&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;====La Vision : Reproduire l&amp;#039;Architecture Mentale====&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;====La Vision : Reproduire l&amp;#039;Architecture Mentale====&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l52&quot;&gt;Line 52:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Line 56:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;La vision par ordinateur&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : Travaux pionniers sur la perception artificielle&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;La vision par ordinateur&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : Travaux pionniers sur la perception artificielle&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;L&amp;#039;IA multi-paradigmes&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : Combinaison de multiples approches plutôt qu&amp;#039;une seule&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;L&amp;#039;IA multi-paradigmes&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : Combinaison de multiples approches plutôt qu&amp;#039;une seule&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;===Douglas Engelbart : Le Visionnaire de l&amp;#039;Augmentation Humaine===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;===Douglas Engelbart : Le Visionnaire de l&amp;#039;Augmentation Humaine===&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;----&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;----&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;====La Philosophie Révolutionnaire : Augmenter plutôt que Remplacer====&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;====La Philosophie Révolutionnaire : Augmenter plutôt que Remplacer====&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l183&quot;&gt;Line 183:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Line 189:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Démonstration historique&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : &amp;quot;Mother of All Demos&amp;quot; (1968) - vidéo archive&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Démonstration historique&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : &amp;quot;Mother of All Demos&amp;quot; (1968) - vidéo archive&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Institut officiel&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : [https://dougengelbart.org/ Doug Engelbart Institute]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Institut officiel&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : [https://dougengelbart.org/ Doug Engelbart Institute]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Vision fondatrice&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : &amp;quot;Augmenting Human Intellect&amp;quot; - rapport SRI (1962)&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Vision fondatrice&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : &amp;quot;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[Augmentation_de_l’intellect_humain_de_Doug_Engelbart|&lt;/ins&gt;Augmenting Human Intellect&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&lt;/ins&gt;&amp;quot; - rapport SRI (1962)&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</description>
			<pubDate>Sun, 03 May 2026 19:23:58 GMT</pubDate>
			<dc:creator>Sysop</dc:creator>
			<comments>https://www.montpellia.fr/index.php/Talk:Introduction_%C3%A0_l%27IA_:_Trois_Visions_Fondatrices</comments>
		</item>
		<item>
			<title>Main Page</title>
			<link>https://www.montpellia.fr/index.php?title=Main_Page&amp;diff=2010&amp;oldid=2007</link>
			<guid isPermaLink="false">https://www.montpellia.fr/index.php?title=Main_Page&amp;diff=2010&amp;oldid=2007</guid>
			<description>&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;en&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Older revision&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Revision as of 06:03, 24 April 2026&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l3&quot;&gt;Line 3:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Line 3:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[L&amp;#039;intellition : comprendre ensemble notre époque]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[L&amp;#039;intellition : comprendre ensemble notre époque]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;{{box}}&#039;&#039;&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;:&amp;lt;span style=&quot;color:darkred;&quot;&gt;Une proposition de loi relative à l&#039;instauration d&#039;une &#039;&#039;&#039;[https://www.vie-publique.fr/loi/302764-presomption-dutilisation-des-contenus-culturels-ia-proposition-de-loi présomption d&#039;utilisation des contenus culturels]&#039;&#039;&#039; par les &#039;&#039;&#039;&quot;fournisseurs d&#039;intelligence artificielle&quot;&#039;&#039;&#039; a été déposée par la &#039;&#039;&#039;Commission de la Culture, de l&#039;Education, de la Communication et du Sport du Sénat&#039;&#039;&#039; -- après avis du &#039;&#039;&#039;Conseil d&#039;Etat&#039;&#039;&#039;. Elle peut affecter fondamentalement la compréhension institutionnelle et la nature juridique de l&#039;IA en France et en Europe. &amp;lt;/span&gt;&amp;lt;br/&gt;&amp;lt;br/&gt;&amp;lt;center&gt;&#039;&#039;&#039;&gt;&gt;&gt; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp;  [[IA présumée coupable]] ? &amp;amp;nbsp;  &amp;amp;nbsp; &amp;lt;&amp;lt;&amp;lt;&#039;&#039;&#039;&amp;lt;/center&gt;&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;{{endbox}}&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;center&amp;gt;&amp;lt;small&amp;gt;[https://eur-lex.europa.eu/legal-content/FR/TXT/HTML/?uri=OJ:L_202401689 RÈGLEMENT (UE) 2024/1689 DU PARLEMENT EUROPÉEN ET DU CONSEIL du 13 juin 2024 établissant des règles harmonisées concernant l’intelligence artificielle]&amp;lt;/small&amp;gt;&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;center&amp;gt;&amp;lt;small&amp;gt;[https://eur-lex.europa.eu/legal-content/FR/TXT/HTML/?uri=OJ:L_202401689 RÈGLEMENT (UE) 2024/1689 DU PARLEMENT EUROPÉEN ET DU CONSEIL du 13 juin 2024 établissant des règles harmonisées concernant l’intelligence artificielle]&amp;lt;/small&amp;gt;&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: left; color: black; background-color: white; width: 100%&amp;quot;,&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot; style=&amp;quot;text-align: left; color: black; background-color: white; width: 100%&amp;quot;,&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</description>
			<pubDate>Fri, 24 Apr 2026 10:03:01 GMT</pubDate>
			<dc:creator>Sysop</dc:creator>
			<comments>https://www.montpellia.fr/index.php/Talk:Main_Page</comments>
		</item>
		<item>
			<title>Herméneutique et IA</title>
			<link>https://www.montpellia.fr/index.php?title=Herm%C3%A9neutique_et_IA&amp;diff=2009&amp;oldid=2008</link>
			<guid isPermaLink="false">https://www.montpellia.fr/index.php?title=Herm%C3%A9neutique_et_IA&amp;diff=2009&amp;oldid=2008</guid>
			<description>&lt;p&gt;&lt;span dir=&quot;auto&quot;&gt;&lt;span class=&quot;autocomment&quot;&gt;Liens internes&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;en&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Older revision&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Revision as of 18:21, 20 April 2026&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l117&quot;&gt;Line 117:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Line 117:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;---&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;---&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;== Liens internes ==&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;- [[GIA - Herméneutique]]&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;- [[GIA - Transplicite]]&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;- [[GIA - Co-noèse]]&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;- [[GIA - Intellitique]]&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;- [[GIA - Mnème]]&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</description>
			<pubDate>Mon, 20 Apr 2026 22:21:02 GMT</pubDate>
			<dc:creator>Sysop</dc:creator>
			<comments>https://www.montpellia.fr/index.php/Talk:Herm%C3%A9neutique_et_IA</comments>
		</item>
		<item>
			<title>Herméneutique et IA</title>
			<link>https://www.montpellia.fr/index.php?title=Herm%C3%A9neutique_et_IA&amp;diff=2008&amp;oldid=0</link>
			<guid isPermaLink="false">https://www.montpellia.fr/index.php?title=Herm%C3%A9neutique_et_IA&amp;diff=2008&amp;oldid=0</guid>
			<description>&lt;p&gt;Created page with &amp;quot;= Herméneutique (distinction des régimes) =  == Définition générale == L’herméneutique est le processus par lequel un contenu implicite est transformé en explicite au moyen d’une interprétation située.  Ce processus peut être décliné selon trois régimes distincts : - humain, - assisté, - simulé.  ---  == 1. Herméneutique humaine ==  === Définition === Interprétation réalisée par un sujet doté d’expérience vécue, d’intention et d’inscripti...&amp;quot;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;New page&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;= Herméneutique (distinction des régimes) =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Définition générale ==&lt;br /&gt;
L’herméneutique est le processus par lequel un contenu implicite est transformé en explicite au moyen d’une interprétation située.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ce processus peut être décliné selon trois régimes distincts :&lt;br /&gt;
- humain,&lt;br /&gt;
- assisté,&lt;br /&gt;
- simulé.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
---&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== 1. Herméneutique humaine ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Définition ===&lt;br /&gt;
Interprétation réalisée par un sujet doté d’expérience vécue, d’intention et d’inscription historique.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Caractéristiques ===&lt;br /&gt;
- Présence de noèse&lt;br /&gt;
- Horizon historique et culturel&lt;br /&gt;
- Transformation du sujet interprétant&lt;br /&gt;
- Possibilité de réflexivité (auto-noèse)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Formulation ===&lt;br /&gt;
H_humain : I → E&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Nature ===&lt;br /&gt;
- Ontologique&lt;br /&gt;
- Expérientielle&lt;br /&gt;
- Non réductible au calcul&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Exemple ===&lt;br /&gt;
Lecture interprétative d’un texte philosophique ou d’une situation vécue.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
---&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== 2. Herméneutique assistée (intellitium) ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Définition ===&lt;br /&gt;
Interprétation réalisée par un sujet humain avec l’appui d’un système technique (notamment IA).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Caractéristiques ===&lt;br /&gt;
- Co-noèse (interaction humain / système)&lt;br /&gt;
- Accélération du traitement du transplicite&lt;br /&gt;
- Extension du champ de contextualisation&lt;br /&gt;
- Maintien de la responsabilité interprétative humaine&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Formulation ===&lt;br /&gt;
H_total = H_humain ⊕ H_AI&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Nature ===&lt;br /&gt;
- Dialogique&lt;br /&gt;
- Augmentée&lt;br /&gt;
- Distribuée&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Exemple ===&lt;br /&gt;
Analyse d’un corpus avec assistance d’une IA, production conjointe d’interprétations.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
---&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== 3. Simulation herméneutique (IA) ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Définition ===&lt;br /&gt;
Production d’énoncés interprétatifs par un système artificiel sans expérience vécue ni intention propre.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Caractéristiques ===&lt;br /&gt;
- Absence de noèse&lt;br /&gt;
- Dépendance au corpus (mnémosome)&lt;br /&gt;
- Traitement de régularités statistiques&lt;br /&gt;
- Génération de formes interprétatives&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Formulation ===&lt;br /&gt;
H_AI ≈ H_humain&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Nature ===&lt;br /&gt;
- Computationnelle&lt;br /&gt;
- Approximative&lt;br /&gt;
- Non réflexive&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Exemple ===&lt;br /&gt;
Génération d’une explication ou d’un commentaire par un modèle de langage.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
---&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Comparaison synthétique ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
! Critère !! Herméneutique humaine !! Herméneutique assistée !! Simulation IA&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Sujet || Humain || Humain + système || Système seul&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Noèse || Oui || Oui (humaine) || Non&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Expérience vécue || Oui || Oui || Non&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Contexte || Historique vécu || Étendu (humain + données) || Corpus appris&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Nature || Interprétation || Co-interprétation || Simulation&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
---&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Relation au transplicite ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
- Herméneutique humaine : maîtrise interne du transplicite  &lt;br /&gt;
- Herméneutique assistée : co-exploration du transplicite  &lt;br /&gt;
- Simulation IA : traitement du transplicite sans accès noétique  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
---&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Enjeu intellitique ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
La distinction entre ces trois régimes permet :&lt;br /&gt;
- d’éviter la confusion entre compréhension et calcul,&lt;br /&gt;
- de situer précisément le rôle de l’IA,&lt;br /&gt;
- de formaliser l’intellitium comme espace de co-noèse augmentée.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
---&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Liens internes ==&lt;br /&gt;
- [[GIA - Herméneutique]]&lt;br /&gt;
- [[GIA - Transplicite]]&lt;br /&gt;
- [[GIA - Co-noèse]]&lt;br /&gt;
- [[GIA - Intellitique]]&lt;br /&gt;
- [[GIA - Mnème]]&lt;/div&gt;</description>
			<pubDate>Mon, 20 Apr 2026 22:20:44 GMT</pubDate>
			<dc:creator>Sysop</dc:creator>
			<comments>https://www.montpellia.fr/index.php/Talk:Herm%C3%A9neutique_et_IA</comments>
		</item>
		<item>
			<title>Main Page</title>
			<link>https://www.montpellia.fr/index.php?title=Main_Page&amp;diff=2007&amp;oldid=2002</link>
			<guid isPermaLink="false">https://www.montpellia.fr/index.php?title=Main_Page&amp;diff=2007&amp;oldid=2002</guid>
			<description>&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;en&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Older revision&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Revision as of 18:20, 20 April 2026&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;4&quot; class=&quot;diff-multi&quot; lang=&quot;en&quot;&gt;(2 intermediate revisions by the same user not shown)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l28&quot;&gt;Line 28:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Line 28:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[MLIA - MontpeLLIA|MontpeLLIA]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp;&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[MLIA - MontpeLLIA|MontpeLLIA]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp;&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{box}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{box}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;center&amp;gt;Pour vos commentaires et suggestions : &amp;quot;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[mailto:conveneur@montpellia.fr conveneur@montpellia.fr]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;quot; &amp;lt;br/&amp;gt; &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Annuaire des &amp;quot;IA&amp;quot; : les Impliqués Actifs]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;. &amp;lt;br/&amp;gt;... et si l&amp;#039;on en discutait :&amp;lt;br/&amp;gt; &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Un Manifeste concitoyen pour le contrôle de l’IA à la mairie de Montpellier ?]] &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ou &lt;/del&gt;&amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; d&amp;#039;[[un incubateur concitoyen]]&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;center&amp;gt;Pour vos commentaires et suggestions : &amp;quot;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[mailto:conveneur@montpellia.fr conveneur@montpellia.fr]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;quot; &amp;lt;br/&amp;gt; &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Annuaire des &amp;quot;IA&amp;quot; : les Impliqués Actifs]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;. &amp;lt;br/&amp;gt;... et si l&amp;#039;on en discutait :&amp;lt;br/&amp;gt; &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Un Manifeste concitoyen pour le contrôle de l’IA à la mairie de Montpellier ?]] &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;et &lt;/ins&gt;&amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; d&amp;#039;[[un incubateur concitoyen]]&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;big&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Sept ans d&amp;#039;IA concitoyenne à venir]]&amp;lt;/big&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;[https://numerique360.banquedesterritoires.fr/gouvernance-socles-technologiques/connaissances/aborder-lintelligence-artificielle-dans-le-debat-public-local-a-laune-des-municipales-2026/ Banque des territoires : aborder-l&amp;#039;IA dans le débat public local]&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;[[Aborder l’intelligence artificielle dans le débat public local à l’aube des Municipales 2026|même texte localement commenté]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;small&amp;gt;[[... et la fonction publique s&amp;#039;y met !]]&amp;lt;/small&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;[[... et, en fait, si l&amp;#039;on parlait de nos exposomes ?]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;big&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Sept ans d&amp;#039;IA concitoyenne à venir]]&amp;lt;/big&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;[https://numerique360.banquedesterritoires.fr/gouvernance-socles-technologiques/connaissances/aborder-lintelligence-artificielle-dans-le-debat-public-local-a-laune-des-municipales-2026/ Banque des territoires : aborder-l&amp;#039;IA dans le débat public local]&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;[[Aborder l’intelligence artificielle dans le débat public local à l’aube des Municipales 2026|même texte localement commenté]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;small&amp;gt;[[... et la fonction publique s&amp;#039;y met !]]&amp;lt;/small&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;[[... et, en fait, si l&amp;#039;on parlait de nos exposomes ?]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{endbox}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{endbox}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;center&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[https://codimd.apps.education.fr/s/r1H5nglAY#Une-s%C3%A9lection-d%E2%80%99IA-g%C3%A9n%C3%A9ratives-gratuites-en-ligne un lien vers des liens utiles sur l&amp;#039;IA gratuite]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;]&amp;lt;br/&amp;gt;[[Si vous comprenez ces 5 termes d’IA, vous êtes en avance sur 90% des gens]]&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;center&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[https://codimd.apps.education.fr/s/r1H5nglAY#Une-s%C3%A9lection-d%E2%80%99IA-g%C3%A9n%C3%A9ratives-gratuites-en-ligne un lien vers des liens utiles sur l&amp;#039;IA gratuite]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;]&amp;lt;br/&amp;gt;[[Si vous comprenez ces 5 termes d’IA, vous êtes en avance sur 90% des gens]]&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{box}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{box}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;center&amp;gt;Seront ici publiés la &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[MLIA - Documentation|documentation]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; et les &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[perférent]]s des [[MLIA - Débats|débats]] et [[MLIA - Projets|projets]] engagés par les participants à nos travaux.&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Ecosystème IA de Montpellier]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;  &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[PCI ?]] - [https://ich.unesco.org/doc/src/18440-FR.pdf Kit-Media]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;  &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Droit du PCI]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp;  &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Informations générales sur l&amp;#039;IA]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;br/&amp;gt;[[&amp;quot;Patrimoine Culturel&amp;quot; Souverain]] &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; - &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; [[Agent Relationnel Algorithmique]] &amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; - &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; [[Patriculture]]&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[https://montpellibre.fr/communautes/pic015.html MontpelLibre]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; &amp;amp;nbsp; - &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Guide des logiciels d&amp;#039;intelligence artificielle]]&amp;lt;br/&amp;gt;[[Recherche Libre]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Projet de charte Recherche Libre/Science Ouverte (RL-SO)]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Science ouverte]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;big&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Mnème]]&amp;lt;/big&amp;gt; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp; [[Grille du Cycle Informationnel|GCI]] &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; [[Conservatoire Génératif de Patrimonialité Culturelle Immatérielle Citoyenne|Projet CGPCIC]]  &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[https://numerique360.banquedesterritoires.fr/gouvernance-socles-technologiques/retours-experiences/elaboration-dune-strategie-ia-et-data-a-montpellier-mediterranee-metropole-34/ numerique360]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;  &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; [[Cosmotique]] &amp;lt;br/&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;[[Le modèle des &amp;quot;hélices&amp;quot;]] : une boussole pour comprendre l&amp;#039;innovation de notre société numérique&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;br/&amp;gt;[[Vers une objection de conscience face à l’IA générative ?]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[l&amp;#039;anthroponumérique]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp;  &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Evolution, Augmentation et Amplification]]&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Le sommet de New Delhi]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;center&amp;gt;Seront ici publiés la &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[MLIA - Documentation|documentation]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; et les &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[perférent]]s des [[MLIA - Débats|débats]] et [[MLIA - Projets|projets]] engagés par les participants à nos travaux.&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Ecosystème IA de Montpellier]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;  &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[PCI ?]] - [https://ich.unesco.org/doc/src/18440-FR.pdf Kit-Media]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;  &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Droit du PCI]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp;  &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Informations générales sur l&amp;#039;IA]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;br/&amp;gt;[[&amp;quot;Patrimoine Culturel&amp;quot; Souverain]] &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; - &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; [[Agent Relationnel Algorithmique]] &amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; - &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; [[Patriculture&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]  &amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; - &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; [[Herméneutique et IA&lt;/ins&gt;]]&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[https://montpellibre.fr/communautes/pic015.html MontpelLibre]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; &amp;amp;nbsp; - &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Guide des logiciels d&amp;#039;intelligence artificielle]]&amp;lt;br/&amp;gt;[[Recherche Libre]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Projet de charte Recherche Libre/Science Ouverte (RL-SO)]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Science ouverte]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;big&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Mnème]]&amp;lt;/big&amp;gt; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp; [[Grille du Cycle Informationnel|GCI]] &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; [[Conservatoire Génératif de Patrimonialité Culturelle Immatérielle Citoyenne|Projet CGPCIC]]  &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[https://numerique360.banquedesterritoires.fr/gouvernance-socles-technologiques/retours-experiences/elaboration-dune-strategie-ia-et-data-a-montpellier-mediterranee-metropole-34/ numerique360]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;  &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; [[Cosmotique]] &amp;lt;br/&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;[[Le modèle des &amp;quot;hélices&amp;quot;]] : une boussole pour comprendre l&amp;#039;innovation de notre société numérique&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;br/&amp;gt;[[Vers une objection de conscience face à l’IA générative ?]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[l&amp;#039;anthroponumérique]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp;  &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Evolution, Augmentation et Amplification]]&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Le sommet de New Delhi]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{endbox}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{endbox}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;center&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[https://www.vie-publique.fr/recherche?search_api_fulltext=intelligence+artificielle les chaines parlementaires et l&amp;#039;IA]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;center&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[https://www.vie-publique.fr/recherche?search_api_fulltext=intelligence+artificielle les chaines parlementaires et l&amp;#039;IA]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</description>
			<pubDate>Mon, 20 Apr 2026 22:20:09 GMT</pubDate>
			<dc:creator>Sysop</dc:creator>
			<comments>https://www.montpellia.fr/index.php/Talk:Main_Page</comments>
		</item>
		<item>
			<title>Un incubateur concitoyen</title>
			<link>https://www.montpellia.fr/index.php?title=Un_incubateur_concitoyen&amp;diff=2004&amp;oldid=2003</link>
			<guid isPermaLink="false">https://www.montpellia.fr/index.php?title=Un_incubateur_concitoyen&amp;diff=2004&amp;oldid=2003</guid>
			<description>&lt;p&gt;&lt;span dir=&quot;auto&quot;&gt;&lt;span class=&quot;autocomment&quot;&gt;Principes pour un incubateur dédié à la concitoyenneté sous IA&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;en&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Older revision&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Revision as of 10:43, 20 April 2026&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l3&quot;&gt;Line 3:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Line 3:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Principes pour un incubateur dédié à la concitoyenneté sous IA ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Principes pour un incubateur dédié à la concitoyenneté sous IA ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Cette fiche s’adresse à la mairie de Montpellier, à ses partenaires (universités, associations) et aux citoyens souhaitant mettre en place un dispositif d’accompagnement de la science citoyenne, en cohérence avec l’esprit du manifeste &amp;#039;&amp;#039;Co‑noèse et IA&amp;#039;&amp;#039;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Cette fiche s’adresse à la mairie de Montpellier, à ses partenaires (universités, associations) et aux citoyens souhaitant mettre en place un dispositif d’accompagnement de la science citoyenne, en cohérence avec l’esprit du manifeste &amp;#039;&amp;#039;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[Un Manifeste concitoyen pour le contrôle de l’IA à la mairie de Montpellier ?|&lt;/ins&gt;Co‑noèse et IA&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&lt;/ins&gt;&amp;#039;&amp;#039;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== 1. Finalité ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== 1. Finalité ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</description>
			<pubDate>Mon, 20 Apr 2026 14:43:11 GMT</pubDate>
			<dc:creator>Sysop</dc:creator>
			<comments>https://www.montpellia.fr/index.php/Talk:Un_incubateur_concitoyen</comments>
		</item>
		<item>
			<title>Un incubateur concitoyen</title>
			<link>https://www.montpellia.fr/index.php?title=Un_incubateur_concitoyen&amp;diff=2003&amp;oldid=0</link>
			<guid isPermaLink="false">https://www.montpellia.fr/index.php?title=Un_incubateur_concitoyen&amp;diff=2003&amp;oldid=0</guid>
			<description>&lt;p&gt;Created page with &amp;quot;= Incubateur concitoyen =  == Principes pour un incubateur dédié à la concitoyenneté sous IA ==  Cette fiche s’adresse à la mairie de Montpellier, à ses partenaires (universités, associations) et aux citoyens souhaitant mettre en place un dispositif d’accompagnement de la science citoyenne, en cohérence avec l’esprit du manifeste &amp;#039;&amp;#039;Co‑noèse et IA&amp;#039;&amp;#039;.  == 1. Finalité == L’incubateur ne vise pas à produire des résultats scientifiques standardisés. Il...&amp;quot;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;New page&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;= Incubateur concitoyen =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Principes pour un incubateur dédié à la concitoyenneté sous IA ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Cette fiche s’adresse à la mairie de Montpellier, à ses partenaires (universités, associations) et aux citoyens souhaitant mettre en place un dispositif d’accompagnement de la science citoyenne, en cohérence avec l’esprit du manifeste &amp;#039;&amp;#039;Co‑noèse et IA&amp;#039;&amp;#039;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== 1. Finalité ==&lt;br /&gt;
L’incubateur ne vise pas à produire des résultats scientifiques standardisés. Il vise à &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;permettre aux citoyens de co‑construire des connaissances utiles à leur vie collective&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, en particulier sur les sujets où l’IA intervient dans l’administration (urbanisme, social, état civil, etc.).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== 2. Posture fondamentale : facilitateur, pas expert ==&lt;br /&gt;
L’incubateur met à disposition :&lt;br /&gt;
* Des &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;données&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (anonymisées, compréhensibles, documentées).&lt;br /&gt;
* Des &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;méthodes&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (enquête, analyse, visualisation, modélisation simple).&lt;br /&gt;
* Des &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;médiateurs&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (traducteurs sémantiques, jamais décideurs).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Il ne &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;prescrit&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; pas les questions, ne &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;filtre&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; pas les résultats légitimes, ne &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;hiérarchise&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; pas les sujets.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== 3. Principe de co‑noèse (identique au manifeste) ==&lt;br /&gt;
Tout projet citoyen suit la &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;règle en trois temps&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; :&lt;br /&gt;
# &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Décider collectivement&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : entériner (une proposition de protocole ou de question), continuer (l’approfondir) ou bifurquer (l’écarter justifiée).&lt;br /&gt;
# &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Justifier les écarts&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : toute bifurcation est documentée (raisons éthiques, pratiques, existentielles, matérielles).&lt;br /&gt;
# &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Tisser le &amp;#039;&amp;#039;complexus&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : les résultats ne sont pas réduits à une moyenne ou un vote. Les options écartées restent tracées, les chemins non pris sont visibles.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== 4. Accompagnement des gestes citoyens ==&lt;br /&gt;
L’incubateur aide concrètement les groupes à :&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Élargir stabilisateur&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : ajouter des garde-fous, des précautions, des contre-expertises, des dimensions oubliées.&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Simplifier&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : rendre les résultats accessibles, robustes, sans les dénaturer (aller à l’essentiel).&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Conjuguer&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; les avis (ne pas collectiviser en une pensée unique, garder la diversité des bifurcations).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== 5. Relation avec la convention citoyenne existante ==&lt;br /&gt;
L’incubateur est un &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;outil opérationnel&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; de la convention citoyenne de Montpellier. Il peut :&lt;br /&gt;
* Recevoir des mandats de la convention pour explorer un sujet précis.&lt;br /&gt;
* Initier des sujets libres, à condition d’en informer la convention.&lt;br /&gt;
* Lui rendre compte selon le principe de &amp;#039;&amp;#039;complexus&amp;#039;&amp;#039; (aucune bifurcation n’est perdue ; les rapports présentent les options écartées et leurs justifications).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== 6. Critères de succès (non quantitatifs) ==&lt;br /&gt;
* Les citoyens disent : « On a compris et on a été écoutés, même quand on a bifurqué. »&lt;br /&gt;
* Les résultats sont &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;contestables et amendables&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (pas de vérité définitive).&lt;br /&gt;
* L’incubateur conserve une &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;mémoire des écarts&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (ce qui a été bloqué, pourquoi, par qui).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== 7. Ce que l’incubateur ne fait pas ==&lt;br /&gt;
* Il ne remplace pas le débat politique ou la décision administrative.&lt;br /&gt;
* Il ne transforme pas la science citoyenne en simple collecte de données pour l’IA.&lt;br /&gt;
* Il ne juge pas la légitimité d’une bifurcation &amp;#039;&amp;#039;a priori&amp;#039;&amp;#039; (sauf si celle-ci viole manifestement le cadre légal ou éthique – auquel cas l’écart est documenté comme tel).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== 8. Lien avec le manifeste ==&lt;br /&gt;
Cette fiche est le complément pratique du &amp;#039;&amp;#039;Manifeste concitoyen pour le contrôle de l’IA à la mairie de Montpellier&amp;#039;&amp;#039;. L’incubateur est l’un des lieux où la co‑noèse peut s’exercer, où l’on apprend à entériner, continuer, bifurquer, élargir, simplifier, et à tisser le &amp;#039;&amp;#039;complexus&amp;#039;&amp;#039;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Pour aller plus loin ==&lt;br /&gt;
Cette fiche peut être librement adaptée, complétée, et discutée en convention citoyenne.&lt;/div&gt;</description>
			<pubDate>Sun, 19 Apr 2026 21:10:05 GMT</pubDate>
			<dc:creator>Sysop</dc:creator>
			<comments>https://www.montpellia.fr/index.php/Talk:Un_incubateur_concitoyen</comments>
		</item>
		<item>
			<title>Main Page</title>
			<link>https://www.montpellia.fr/index.php?title=Main_Page&amp;diff=2002&amp;oldid=1998</link>
			<guid isPermaLink="false">https://www.montpellia.fr/index.php?title=Main_Page&amp;diff=2002&amp;oldid=1998</guid>
			<description>&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;en&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Older revision&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Revision as of 17:08, 19 April 2026&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l28&quot;&gt;Line 28:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Line 28:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[MLIA - MontpeLLIA|MontpeLLIA]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp;&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[MLIA - MontpeLLIA|MontpeLLIA]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp;&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{box}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{box}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;center&amp;gt;Pour vos commentaires et suggestions : &amp;quot;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[mailto:conveneur@montpellia.fr conveneur@montpellia.fr]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;quot; &amp;lt;br/&amp;gt; &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Annuaire des &amp;quot;IA&amp;quot; : les Impliqués Actifs]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;. &amp;lt;br/&amp;gt;... et si l&amp;#039;on en discutait :&amp;lt;br/&amp;gt; &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Un Manifeste concitoyen pour le contrôle de l’IA à la mairie de Montpellier ?]] &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; ou &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; d&amp;#039;[[&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;incubateur science citoyenne|&lt;/del&gt;un incubateur concitoyen]]&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;center&amp;gt;Pour vos commentaires et suggestions : &amp;quot;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[mailto:conveneur@montpellia.fr conveneur@montpellia.fr]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;quot; &amp;lt;br/&amp;gt; &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Annuaire des &amp;quot;IA&amp;quot; : les Impliqués Actifs]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;. &amp;lt;br/&amp;gt;... et si l&amp;#039;on en discutait :&amp;lt;br/&amp;gt; &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Un Manifeste concitoyen pour le contrôle de l’IA à la mairie de Montpellier ?]] &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; ou &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; d&amp;#039;[[un incubateur concitoyen]]&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;big&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Sept ans d&amp;#039;IA concitoyenne à venir]]&amp;lt;/big&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;[https://numerique360.banquedesterritoires.fr/gouvernance-socles-technologiques/connaissances/aborder-lintelligence-artificielle-dans-le-debat-public-local-a-laune-des-municipales-2026/ Banque des territoires : aborder-l&amp;#039;IA dans le débat public local]&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;[[Aborder l’intelligence artificielle dans le débat public local à l’aube des Municipales 2026|même texte localement commenté]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;small&amp;gt;[[... et la fonction publique s&amp;#039;y met !]]&amp;lt;/small&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;[[... et, en fait, si l&amp;#039;on parlait de nos exposomes ?]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;big&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Sept ans d&amp;#039;IA concitoyenne à venir]]&amp;lt;/big&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;[https://numerique360.banquedesterritoires.fr/gouvernance-socles-technologiques/connaissances/aborder-lintelligence-artificielle-dans-le-debat-public-local-a-laune-des-municipales-2026/ Banque des territoires : aborder-l&amp;#039;IA dans le débat public local]&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;[[Aborder l’intelligence artificielle dans le débat public local à l’aube des Municipales 2026|même texte localement commenté]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;small&amp;gt;[[... et la fonction publique s&amp;#039;y met !]]&amp;lt;/small&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;[[... et, en fait, si l&amp;#039;on parlait de nos exposomes ?]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{endbox}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{endbox}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</description>
			<pubDate>Sun, 19 Apr 2026 21:08:55 GMT</pubDate>
			<dc:creator>Sysop</dc:creator>
			<comments>https://www.montpellia.fr/index.php/Talk:Main_Page</comments>
		</item>
		<item>
			<title>Incubateur science citoyenne</title>
			<link>https://www.montpellia.fr/index.php?title=Incubateur_science_citoyenne&amp;diff=2001&amp;oldid=1999</link>
			<guid isPermaLink="false">https://www.montpellia.fr/index.php?title=Incubateur_science_citoyenne&amp;diff=2001&amp;oldid=1999</guid>
			<description>&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;en&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Older revision&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Revision as of 17:06, 19 April 2026&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;4&quot; class=&quot;diff-multi&quot; lang=&quot;en&quot;&gt;(One intermediate revision by the same user not shown)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;= Fiche complémentaire – Incubateur &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;de science citoyenne &lt;/del&gt;=&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;= Fiche complémentaire – Incubateur &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;concitoyen =&lt;/ins&gt;=&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Principes pour un incubateur dédié à la science citoyenne ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Principes pour un incubateur dédié à la science citoyenne ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</description>
			<pubDate>Sun, 19 Apr 2026 21:06:43 GMT</pubDate>
			<dc:creator>Sysop</dc:creator>
			<comments>https://www.montpellia.fr/index.php/Talk:Incubateur_science_citoyenne</comments>
		</item>
		<item>
			<title>Incubateur science citoyenne</title>
			<link>https://www.montpellia.fr/index.php?title=Incubateur_science_citoyenne&amp;diff=1999&amp;oldid=0</link>
			<guid isPermaLink="false">https://www.montpellia.fr/index.php?title=Incubateur_science_citoyenne&amp;diff=1999&amp;oldid=0</guid>
			<description>&lt;p&gt;Created page with &amp;quot;= Fiche complémentaire – Incubateur de science citoyenne =  == Principes pour un incubateur dédié à la science citoyenne ==  Cette fiche s’adresse à la mairie de Montpellier, à ses partenaires (universités, associations) et aux citoyens souhaitant mettre en place un dispositif d’accompagnement de la science citoyenne, en cohérence avec l’esprit du manifeste &amp;#039;&amp;#039;Co‑noèse et IA&amp;#039;&amp;#039;.  == 1. Finalité == L’incubateur ne vise pas à produire des résultats sc...&amp;quot;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;New page&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;= Fiche complémentaire – Incubateur de science citoyenne =&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Principes pour un incubateur dédié à la science citoyenne ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Cette fiche s’adresse à la mairie de Montpellier, à ses partenaires (universités, associations) et aux citoyens souhaitant mettre en place un dispositif d’accompagnement de la science citoyenne, en cohérence avec l’esprit du manifeste &amp;#039;&amp;#039;Co‑noèse et IA&amp;#039;&amp;#039;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== 1. Finalité ==&lt;br /&gt;
L’incubateur ne vise pas à produire des résultats scientifiques standardisés. Il vise à &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;permettre aux citoyens de co‑construire des connaissances utiles à leur vie collective&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;, en particulier sur les sujets où l’IA intervient dans l’administration (urbanisme, social, état civil, etc.).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== 2. Posture fondamentale : facilitateur, pas expert ==&lt;br /&gt;
L’incubateur met à disposition :&lt;br /&gt;
* Des &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;données&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (anonymisées, compréhensibles, documentées).&lt;br /&gt;
* Des &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;méthodes&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (enquête, analyse, visualisation, modélisation simple).&lt;br /&gt;
* Des &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;médiateurs&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (traducteurs sémantiques, jamais décideurs).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Il ne &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;prescrit&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; pas les questions, ne &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;filtre&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; pas les résultats légitimes, ne &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;hiérarchise&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; pas les sujets.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== 3. Principe de co‑noèse (identique au manifeste) ==&lt;br /&gt;
Tout projet citoyen suit la &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;règle en trois temps&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; :&lt;br /&gt;
# &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Décider collectivement&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : entériner (une proposition de protocole ou de question), continuer (l’approfondir) ou bifurquer (l’écarter justifiée).&lt;br /&gt;
# &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Justifier les écarts&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : toute bifurcation est documentée (raisons éthiques, pratiques, existentielles, matérielles).&lt;br /&gt;
# &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Tisser le &amp;#039;&amp;#039;complexus&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : les résultats ne sont pas réduits à une moyenne ou un vote. Les options écartées restent tracées, les chemins non pris sont visibles.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== 4. Accompagnement des gestes citoyens ==&lt;br /&gt;
L’incubateur aide concrètement les groupes à :&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Élargir stabilisateur&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : ajouter des garde-fous, des précautions, des contre-expertises, des dimensions oubliées.&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Simplifier&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : rendre les résultats accessibles, robustes, sans les dénaturer (aller à l’essentiel).&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Conjuguer&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; les avis (ne pas collectiviser en une pensée unique, garder la diversité des bifurcations).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== 5. Relation avec la convention citoyenne existante ==&lt;br /&gt;
L’incubateur est un &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;outil opérationnel&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; de la convention citoyenne de Montpellier. Il peut :&lt;br /&gt;
* Recevoir des mandats de la convention pour explorer un sujet précis.&lt;br /&gt;
* Initier des sujets libres, à condition d’en informer la convention.&lt;br /&gt;
* Lui rendre compte selon le principe de &amp;#039;&amp;#039;complexus&amp;#039;&amp;#039; (aucune bifurcation n’est perdue ; les rapports présentent les options écartées et leurs justifications).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== 6. Critères de succès (non quantitatifs) ==&lt;br /&gt;
* Les citoyens disent : « On a compris et on a été écoutés, même quand on a bifurqué. »&lt;br /&gt;
* Les résultats sont &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;contestables et amendables&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (pas de vérité définitive).&lt;br /&gt;
* L’incubateur conserve une &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;mémoire des écarts&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (ce qui a été bloqué, pourquoi, par qui).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== 7. Ce que l’incubateur ne fait pas ==&lt;br /&gt;
* Il ne remplace pas le débat politique ou la décision administrative.&lt;br /&gt;
* Il ne transforme pas la science citoyenne en simple collecte de données pour l’IA.&lt;br /&gt;
* Il ne juge pas la légitimité d’une bifurcation &amp;#039;&amp;#039;a priori&amp;#039;&amp;#039; (sauf si celle-ci viole manifestement le cadre légal ou éthique – auquel cas l’écart est documenté comme tel).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== 8. Lien avec le manifeste ==&lt;br /&gt;
Cette fiche est le complément pratique du &amp;#039;&amp;#039;Manifeste concitoyen pour le contrôle de l’IA à la mairie de Montpellier&amp;#039;&amp;#039;. L’incubateur est l’un des lieux où la co‑noèse peut s’exercer, où l’on apprend à entériner, continuer, bifurquer, élargir, simplifier, et à tisser le &amp;#039;&amp;#039;complexus&amp;#039;&amp;#039;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Pour aller plus loin ==&lt;br /&gt;
Cette fiche peut être librement adaptée, complétée, et discutée en convention citoyenne.&lt;/div&gt;</description>
			<pubDate>Sun, 19 Apr 2026 21:03:12 GMT</pubDate>
			<dc:creator>Sysop</dc:creator>
			<comments>https://www.montpellia.fr/index.php/Talk:Incubateur_science_citoyenne</comments>
		</item>
		<item>
			<title>Main Page</title>
			<link>https://www.montpellia.fr/index.php?title=Main_Page&amp;diff=1998&amp;oldid=1985</link>
			<guid isPermaLink="false">https://www.montpellia.fr/index.php?title=Main_Page&amp;diff=1998&amp;oldid=1985</guid>
			<description>&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;en&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Older revision&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Revision as of 17:02, 19 April 2026&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;4&quot; class=&quot;diff-multi&quot; lang=&quot;en&quot;&gt;(4 intermediate revisions by the same user not shown)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l28&quot;&gt;Line 28:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Line 28:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[MLIA - MontpeLLIA|MontpeLLIA]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp;&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[MLIA - MontpeLLIA|MontpeLLIA]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp;&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{box}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{box}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;center&amp;gt;Pour vos commentaires et suggestions : &amp;quot;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[mailto:conveneur@montpellia.fr conveneur@montpellia.fr]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;quot; &amp;lt;br/&amp;gt; &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Annuaire des &amp;quot;IA&amp;quot; : les Impliqués Actifs]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;. &amp;lt;br/&amp;gt;... et si l&amp;#039;on en discutait : [[Un Manifeste concitoyen pour le contrôle de l’IA à la mairie de Montpellier ?]]&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;center&amp;gt;Pour vos commentaires et suggestions : &amp;quot;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[mailto:conveneur@montpellia.fr conveneur@montpellia.fr]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;quot; &amp;lt;br/&amp;gt; &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Annuaire des &amp;quot;IA&amp;quot; : les Impliqués Actifs]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;. &amp;lt;br/&amp;gt;... et si l&amp;#039;on en discutait :&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;br/&amp;gt; &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/ins&gt;[[Un Manifeste concitoyen pour le contrôle de l’IA à la mairie de Montpellier ?&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; ou &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; d&amp;#039;[[incubateur science citoyenne|un incubateur concitoyen&lt;/ins&gt;]]&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;big&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Sept ans d&amp;#039;IA concitoyenne à venir]]&amp;lt;/big&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;[https://numerique360.banquedesterritoires.fr/gouvernance-socles-technologiques/connaissances/aborder-lintelligence-artificielle-dans-le-debat-public-local-a-laune-des-municipales-2026/ Banque des territoires : aborder-l&amp;#039;IA dans le &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;debat &lt;/del&gt;public local]&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;[[Aborder l’intelligence artificielle dans le débat public local à l’aube des Municipales 2026|même texte localement commenté]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;small&amp;gt;[[... et la fonction publique s&amp;#039;y met !]]&amp;lt;/small&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;[[... et, en fait, si l&amp;#039;on parlait de nos exposomes ?]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;big&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[[Sept ans d&amp;#039;IA concitoyenne à venir]]&amp;lt;/big&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;[https://numerique360.banquedesterritoires.fr/gouvernance-socles-technologiques/connaissances/aborder-lintelligence-artificielle-dans-le-debat-public-local-a-laune-des-municipales-2026/ Banque des territoires : aborder-l&amp;#039;IA dans le &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;débat &lt;/ins&gt;public local]&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;[[Aborder l’intelligence artificielle dans le débat public local à l’aube des Municipales 2026|même texte localement commenté]]&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;small&amp;gt;[[... et la fonction publique s&amp;#039;y met !]]&amp;lt;/small&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;[[... et, en fait, si l&amp;#039;on parlait de nos exposomes ?]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{endbox}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{endbox}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;center&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[https://codimd.apps.education.fr/s/r1H5nglAY#Une-s%C3%A9lection-d%E2%80%99IA-g%C3%A9n%C3%A9ratives-gratuites-en-ligne un lien vers des liens utiles sur l&amp;#039;IA gratuite]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;]&amp;lt;br/&amp;gt;[[Si vous comprenez ces 5 termes d’IA, vous êtes en avance sur 90% des gens]]&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;center&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[https://codimd.apps.education.fr/s/r1H5nglAY#Une-s%C3%A9lection-d%E2%80%99IA-g%C3%A9n%C3%A9ratives-gratuites-en-ligne un lien vers des liens utiles sur l&amp;#039;IA gratuite]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;]&amp;lt;br/&amp;gt;[[Si vous comprenez ces 5 termes d’IA, vous êtes en avance sur 90% des gens]]&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</description>
			<pubDate>Sun, 19 Apr 2026 21:02:54 GMT</pubDate>
			<dc:creator>Sysop</dc:creator>
			<comments>https://www.montpellia.fr/index.php/Talk:Main_Page</comments>
		</item>
		<item>
			<title>Un Manifeste concitoyen pour le contrôle de l’IA à la mairie de Montpellier ?</title>
			<link>https://www.montpellia.fr/index.php?title=Un_Manifeste_concitoyen_pour_le_contr%C3%B4le_de_l%E2%80%99IA_%C3%A0_la_mairie_de_Montpellier_%3F&amp;diff=1993&amp;oldid=1986</link>
			<guid isPermaLink="false">https://www.montpellia.fr/index.php?title=Un_Manifeste_concitoyen_pour_le_contr%C3%B4le_de_l%E2%80%99IA_%C3%A0_la_mairie_de_Montpellier_%3F&amp;diff=1993&amp;oldid=1986</guid>
			<description>&lt;p&gt;&lt;span dir=&quot;auto&quot;&gt;&lt;span class=&quot;autocomment&quot;&gt;Conclusion pratique&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;en&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Older revision&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Revision as of 06:32, 19 April 2026&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;4&quot; class=&quot;diff-multi&quot; lang=&quot;en&quot;&gt;(6 intermediate revisions by the same user not shown)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l3&quot;&gt;Line 3:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Line 3:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Ce que la plupart des gens attendent&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;   &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Ce que la plupart des gens attendent&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;   &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Aujourd’hui, avec le numérique, nous pouvons discuter librement, partager des avis, voter. C’est une aspiration démocratique. Mais penser ensemble ne se limite pas à discuter ou à voter. C’est aussi une &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;habitude mentale&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; que nous voudrions voir reconnue comme un &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;droit&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : celui de &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;co‑construire le sens&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; de ce qui nous concerne, en particulier quand l’IA entre dans notre administration.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;:&lt;/ins&gt;Aujourd’hui, avec le numérique, nous pouvons discuter librement, partager des avis, voter. C’est une aspiration démocratique. Mais penser ensemble ne se limite pas à discuter ou à voter. C’est aussi une &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;habitude mentale&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; que nous voudrions voir reconnue comme un &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;droit&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : celui de &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;co‑construire le sens&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; de ce qui nous concerne, en particulier quand l’IA entre dans notre administration.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;La co‑noèse, simplement&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;   &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;La co‑noèse, simplement&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;   &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;La &amp;#039;&amp;#039;noèse&amp;#039;&amp;#039;, c’est penser seul. La &amp;#039;&amp;#039;co‑noèse&amp;#039;&amp;#039;, c’est penser ensemble, non pas en additionnant des avis, mais en les reliant comme on tisse un filet. C’est un droit citoyen : celui de ne pas subir les décisions de l’IA, mais de les examiner collectivement, de les valider, de les approfondir, ou de les écarter si elles sont bloquées.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;:&lt;/ins&gt;La &amp;#039;&amp;#039;noèse&amp;#039;&amp;#039;, c’est penser seul. La &amp;#039;&amp;#039;co‑noèse&amp;#039;&amp;#039;, c’est penser ensemble, non pas en additionnant des avis, mais en les reliant comme on tisse un filet. C’est un droit citoyen : celui de ne pas subir les décisions de l’IA, mais de les examiner collectivement, de les valider, de les approfondir, ou de les écarter si elles sont bloquées.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Pourquoi c’est indispensable pour Montpellier&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;   &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Pourquoi c’est indispensable pour Montpellier&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;   &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;La mairie va utiliser l’IA pour des services concrets (urbanisme, social, état civil). Sans co‑noèse, nous serions réduits à deux attitudes : tout accepter (soumission) ou tout refuser (rejet). La co‑noèse citoyenne nous offre une troisième voie : &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;participer activement, décider ensemble, et garder la main sur le sens&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;. C’est une habitude mentale à installer, un droit à exercer.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;:&lt;/ins&gt;La mairie va utiliser l’IA pour des services concrets (urbanisme, social, état civil). Sans co‑noèse, nous serions réduits à deux attitudes : tout accepter (soumission) ou tout refuser (rejet). La co‑noèse citoyenne nous offre une troisième voie : &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;participer activement, décider ensemble, et garder la main sur le sens&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;. C’est une habitude mentale à installer, un droit à exercer.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Un cadre qui existe déjà&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;   &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Un cadre qui existe déjà&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;   &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;La mairie de Montpellier a institué une &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;convention citoyenne&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; dans le cadre républicain actuel. Cette convention est le berceau institutionnel de notre co‑noèse concitoyenne. Notre manifeste ne part pas de zéro : il prend appui sur ce dispositif pour lui donner un esprit et des méthodes – penser ensemble, entériner, continuer, bifurquer, élargir, simplifier, écarter justifié, tisser un complexus.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;:&lt;/ins&gt;La mairie de Montpellier a institué une &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;convention citoyenne&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; dans le cadre républicain actuel. Cette convention est le berceau institutionnel de notre co‑noèse concitoyenne. Notre manifeste ne part pas de zéro : il prend appui sur ce dispositif pour lui donner un esprit et des méthodes – penser ensemble, entériner, continuer, bifurquer, élargir, simplifier, écarter justifié, tisser un complexus.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Principe zéro – Partager d’abord le sens des mots ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Principe zéro – Partager d’abord le sens des mots ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;L’expérience montre que la première difficulté de la co‑noèse est &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;sémantique&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;. De nombreux concepts et gestes nouveaux entrent en jeu. Avant toute délibération sur l’IA, nous nous engageons à :&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;L’expérience montre que la première difficulté de la co‑noèse est &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;sémantique&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;. De nombreux concepts et gestes nouveaux entrent en jeu. Avant toute délibération sur l’IA, nous nous engageons à :&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* Définir ensemble et explicitement chaque terme clé (entériner, continuer, bifurquer, élargir, simplifier, écarter, complexus, etc.).&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/ins&gt;Définir ensemble et explicitement chaque terme clé&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; &lt;/ins&gt;(entériner, continuer, bifurquer, élargir, simplifier, écarter, complexus, etc.).&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* Utiliser des exemples concrets (médecin, professeur, juge) pour s’assurer que chacun comprend de quoi l’on parle.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/ins&gt;Utiliser des exemples concrets&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; &lt;/ins&gt;(médecin, professeur, juge) pour s’assurer que chacun comprend de quoi l’on parle.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* Accepter que ces définitions puissent être révisées en cours de route par l’usage collectif.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;* &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/ins&gt;Accepter&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; &lt;/ins&gt;que &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/ins&gt;ces définitions puissent être révisées&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; &lt;/ins&gt;en cours de route&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; &lt;/ins&gt;par l’usage collectif&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/ins&gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Notre état d’esprit – les principes fondamentaux ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Notre état d’esprit – les principes fondamentaux ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l54&quot;&gt;Line 54:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Line 54:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;# &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Tisser le complexus&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : on ne gomme pas les options minoritaires. On conserve la trace des bifurcations et des écarts. Le résultat est un tissage vivant, non une moyenne.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;# &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Tisser le complexus&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : on ne gomme pas les options minoritaires. On conserve la trace des bifurcations et des écarts. Le résultat est un tissage vivant, non une moyenne.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Version carte postale (&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;à afficher&lt;/del&gt;) ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Version carte postale (&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;les affiches&lt;/ins&gt;) ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;blockquote&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;blockquote&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;L’IA propose. La co‑noèse décide : entériner, continuer, ou bifurquer.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;L’IA propose. La co‑noèse décide : entériner, continuer, ou bifurquer.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l64&quot;&gt;Line 64:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Line 64:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Conclusion pratique ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== Conclusion pratique ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Ce manifeste est notre &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;état d’esprit&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; pour accompagner, contrôler et co‑construire le passage de l’administration montpelliéraine sous IA. Il prend appui sur la convention citoyenne déjà instituée par la mairie dans le cadre républicain. Il est l’expression de &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;la &lt;/del&gt;quatrième hélice – &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;la &lt;/del&gt;société civile &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;organisée&lt;/del&gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Ce manifeste est notre &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;état d’esprit&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;, notre &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Patrimoine Culturel Immatériel&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; commun, &lt;/ins&gt;pour accompagner, contrôler et co‑construire le passage de l’administration montpelliéraine sous IA. Il prend appui sur la convention citoyenne déjà instituée par la mairie dans le cadre républicain. Il est l’expression de &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;u&amp;gt;notre&amp;lt;/u&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; [[Le_modèle_des_&amp;quot;hélices&amp;quot;|&lt;/ins&gt;quatrième hélice&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;– &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;u&amp;gt;notre&amp;lt;/u&amp;gt; &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/ins&gt;société civile &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;qui s&amp;#039;organise&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/ins&gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</description>
			<pubDate>Sun, 19 Apr 2026 10:32:32 GMT</pubDate>
			<dc:creator>Sysop</dc:creator>
			<comments>https://www.montpellia.fr/index.php/Talk:Un_Manifeste_concitoyen_pour_le_contr%C3%B4le_de_l%E2%80%99IA_%C3%A0_la_mairie_de_Montpellier_%3F</comments>
		</item>
		<item>
			<title>Un Manifeste concitoyen pour le contrôle de l’IA à la mairie de Montpellier ?</title>
			<link>https://www.montpellia.fr/index.php?title=Un_Manifeste_concitoyen_pour_le_contr%C3%B4le_de_l%E2%80%99IA_%C3%A0_la_mairie_de_Montpellier_%3F&amp;diff=1986&amp;oldid=0</link>
			<guid isPermaLink="false">https://www.montpellia.fr/index.php?title=Un_Manifeste_concitoyen_pour_le_contr%C3%B4le_de_l%E2%80%99IA_%C3%A0_la_mairie_de_Montpellier_%3F&amp;diff=1986&amp;oldid=0</guid>
			<description>&lt;p&gt;Created page with &amp;quot; == Pourquoi ce projet de manifeste ? (la co‑noèse comme droit et habitude) ==  &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Ce que la plupart des gens attendent&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;   Aujourd’hui, avec le numérique, nous pouvons discuter librement, partager des avis, voter. C’est une aspiration démocratique. Mais penser ensemble ne se limite pas à discuter ou à voter. C’est aussi une &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;habitude mentale&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; que nous voudrions voir reconnue comme un &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;droit&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : celui de &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;co‑construire le sens&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; de ce qui nous c...&amp;quot;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;New page&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;&lt;br /&gt;
== Pourquoi ce projet de manifeste ? (la co‑noèse comme droit et habitude) ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Ce que la plupart des gens attendent&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;  &lt;br /&gt;
Aujourd’hui, avec le numérique, nous pouvons discuter librement, partager des avis, voter. C’est une aspiration démocratique. Mais penser ensemble ne se limite pas à discuter ou à voter. C’est aussi une &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;habitude mentale&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; que nous voudrions voir reconnue comme un &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;droit&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : celui de &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;co‑construire le sens&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; de ce qui nous concerne, en particulier quand l’IA entre dans notre administration.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;La co‑noèse, simplement&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;  &lt;br /&gt;
La &amp;#039;&amp;#039;noèse&amp;#039;&amp;#039;, c’est penser seul. La &amp;#039;&amp;#039;co‑noèse&amp;#039;&amp;#039;, c’est penser ensemble, non pas en additionnant des avis, mais en les reliant comme on tisse un filet. C’est un droit citoyen : celui de ne pas subir les décisions de l’IA, mais de les examiner collectivement, de les valider, de les approfondir, ou de les écarter si elles sont bloquées.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Pourquoi c’est indispensable pour Montpellier&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;  &lt;br /&gt;
La mairie va utiliser l’IA pour des services concrets (urbanisme, social, état civil). Sans co‑noèse, nous serions réduits à deux attitudes : tout accepter (soumission) ou tout refuser (rejet). La co‑noèse citoyenne nous offre une troisième voie : &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;participer activement, décider ensemble, et garder la main sur le sens&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;. C’est une habitude mentale à installer, un droit à exercer.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Un cadre qui existe déjà&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;  &lt;br /&gt;
La mairie de Montpellier a institué une &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;convention citoyenne&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; dans le cadre républicain actuel. Cette convention est le berceau institutionnel de notre co‑noèse concitoyenne. Notre manifeste ne part pas de zéro : il prend appui sur ce dispositif pour lui donner un esprit et des méthodes – penser ensemble, entériner, continuer, bifurquer, élargir, simplifier, écarter justifié, tisser un complexus.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Principe zéro – Partager d’abord le sens des mots ==&lt;br /&gt;
L’expérience montre que la première difficulté de la co‑noèse est &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;sémantique&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;. De nombreux concepts et gestes nouveaux entrent en jeu. Avant toute délibération sur l’IA, nous nous engageons à :&lt;br /&gt;
* Définir ensemble et explicitement chaque terme clé (entériner, continuer, bifurquer, élargir, simplifier, écarter, complexus, etc.).&lt;br /&gt;
* Utiliser des exemples concrets (médecin, professeur, juge) pour s’assurer que chacun comprend de quoi l’on parle.&lt;br /&gt;
* Accepter que ces définitions puissent être révisées en cours de route par l’usage collectif.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Notre état d’esprit – les principes fondamentaux ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== 1. L’humain dispose ===&lt;br /&gt;
L’IA propose des solutions informationnelles. C’est nous, collectivement et individuellement, qui décidons de :&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Entériner&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; – la proposition suffit, on l’adopte en l’état.&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Approfondir&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; – la proposition ne suffit pas. L’approfondissement peut prendre deux formes :&lt;br /&gt;
** &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Continuer&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; dans la même direction (en enrichissant ou en simplifiant).&lt;br /&gt;
** &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Bifurquer&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; vers une autre direction (en écartant ce qui est jugé non considérable ou bloqué).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== 2. Bifurquer, c’est écarter et justifier ===&lt;br /&gt;
Bifurquer n’est pas un simple changement de cap. C’est un double acte :&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Négatif&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : écarter ce qui est non considéré ou bloqué (pour raisons éthiques, pratiques, existentielles).&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Positif&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : proposer une autre voie.&lt;br /&gt;
L’écart doit être justifié collectivement : « Ceci est bloqué parce que… »&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== 3. Approfondir, c’est élargir ou simplifier ===&lt;br /&gt;
Lorsque nous approfondissons (continuer ou bifurquer), nous pouvons choisir :&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Élargir (stabilisateur)&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; – ajouter des dimensions, des garde-fous, des précautions.&lt;br /&gt;
* &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Simplifier&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; – réduire la complexité, aller à l’essentiel, rendre plus robuste.&lt;br /&gt;
Ces deux mouvements sont des actes citoyens légitimes.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== 4. La co‑noèse tisse un complexus ===&lt;br /&gt;
Notre participation n’est pas un simple vote collectif qui éliminerait les minorités. Nous voulons &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;conjuguer&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; nos avis en un tissage (&amp;#039;&amp;#039;complexus&amp;#039;&amp;#039;) où les décisions d’entériner, continuer, bifurquer coexistent et s’enrichissent mutuellement. L’administration devra organiser des dispositifs de délibération en réseau (diktyologiques), non des processus linéaires.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== 5. L’IA trace des lignes, la cité tisse un filet ===&lt;br /&gt;
Nous ne nous contenterons pas de valider ou rejeter les outils IA. Nous contrôlerons que l’administration garde trace des options écartées, des bifurcations possibles, et que le sens (existentiel) reste toujours du côté des citoyens et des agents humains.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Règle d’usage quotidienne pour les projets IA municipaux ==&lt;br /&gt;
Avant toute mise en place d’un outil IA dans un service municipal (état civil, urbanisme, social, etc.), la mairie organisera une &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;co‑noèse citoyenne&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; selon trois temps :&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Décider&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : entérine-t-on ? continue-t-on ? bifurque-t-on ?&lt;br /&gt;
# &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Justifier l’écart&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; (si bifurcation) : pourquoi cette proposition est‑elle non considérable ou bloquée ? Quelle direction alternative est proposée ? (et si l’on élargit ou simplifie)&lt;br /&gt;
# &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Tisser le complexus&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; : on ne gomme pas les options minoritaires. On conserve la trace des bifurcations et des écarts. Le résultat est un tissage vivant, non une moyenne.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Version carte postale (à afficher) ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;blockquote&amp;gt;&lt;br /&gt;
L’IA propose. La co‑noèse décide : entériner, continuer, ou bifurquer.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Bifurquer, c’est écarter ce qui est bloqué – avec justification.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Approfondir, c’est élargir ou simplifier.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Le complexus tisse même les directions écartées.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Ainsi l’informationnel augmente l’existentiel, sans l’écraser.&lt;br /&gt;
&amp;lt;/blockquote&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Conclusion pratique ==&lt;br /&gt;
Ce manifeste est notre &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;état d’esprit&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; pour accompagner, contrôler et co‑construire le passage de l’administration montpelliéraine sous IA. Il prend appui sur la convention citoyenne déjà instituée par la mairie dans le cadre républicain. Il est l’expression de la quatrième hélice – la société civile organisée.&lt;/div&gt;</description>
			<pubDate>Sun, 19 Apr 2026 10:17:30 GMT</pubDate>
			<dc:creator>Sysop</dc:creator>
			<comments>https://www.montpellia.fr/index.php/Talk:Un_Manifeste_concitoyen_pour_le_contr%C3%B4le_de_l%E2%80%99IA_%C3%A0_la_mairie_de_Montpellier_%3F</comments>
		</item>
		<item>
			<title>Main Page</title>
			<link>https://www.montpellia.fr/index.php?title=Main_Page&amp;diff=1985&amp;oldid=1980</link>
			<guid isPermaLink="false">https://www.montpellia.fr/index.php?title=Main_Page&amp;diff=1985&amp;oldid=1980</guid>
			<description>&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;en&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Older revision&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Revision as of 06:16, 19 April 2026&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;4&quot; class=&quot;diff-multi&quot; lang=&quot;en&quot;&gt;(One intermediate revision by the same user not shown)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l4&quot;&gt;Line 4:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Line 4:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{box}}&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{box}}&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;:&amp;lt;span style=&amp;quot;color:darkred;&amp;quot;&amp;gt;Une proposition de loi relative à l&amp;#039;instauration d&amp;#039;une &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[https://www.vie-publique.fr/loi/302764-presomption-dutilisation-des-contenus-culturels-ia-proposition-de-loi présomption d&amp;#039;utilisation des contenus culturels]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; par les &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;quot;fournisseurs d&amp;#039;intelligence artificielle&amp;quot;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; a été déposée par la &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Commission de la Culture, de l&amp;#039;Education, de la Communication et du Sport du Sénat&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; -- après avis du &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Conseil d&amp;#039;Etat&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;. Elle peut affecter fondamentalement la compréhension institutionnelle et la nature juridique de l&amp;#039;IA en France et en Europe. &amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;center&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;gt;&amp;gt;&amp;gt; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp;  [[présumée coupable]] &amp;amp;nbsp;  &amp;amp;nbsp; &amp;lt;&amp;lt;&amp;lt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;:&amp;lt;span style=&amp;quot;color:darkred;&amp;quot;&amp;gt;Une proposition de loi relative à l&amp;#039;instauration d&amp;#039;une &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;[https://www.vie-publique.fr/loi/302764-presomption-dutilisation-des-contenus-culturels-ia-proposition-de-loi présomption d&amp;#039;utilisation des contenus culturels]&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; par les &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;quot;fournisseurs d&amp;#039;intelligence artificielle&amp;quot;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; a été déposée par la &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Commission de la Culture, de l&amp;#039;Education, de la Communication et du Sport du Sénat&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; -- après avis du &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;Conseil d&amp;#039;Etat&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;. Elle peut affecter fondamentalement la compréhension institutionnelle et la nature juridique de l&amp;#039;IA en France et en Europe. &amp;lt;/span&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;br/&amp;gt;&amp;lt;center&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;gt;&amp;gt;&amp;gt; &amp;amp;nbsp; &amp;amp;nbsp;  [[&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;IA &lt;/ins&gt;présumée coupable]] &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;? &lt;/ins&gt;&amp;amp;nbsp;  &amp;amp;nbsp; &amp;lt;&amp;lt;&amp;lt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{endbox}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;{{endbox}}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;center&amp;gt;&amp;lt;small&amp;gt;[https://eur-lex.europa.eu/legal-content/FR/TXT/HTML/?uri=OJ:L_202401689 RÈGLEMENT (UE) 2024/1689 DU PARLEMENT EUROPÉEN ET DU CONSEIL du 13 juin 2024 établissant des règles harmonisées concernant l’intelligence artificielle]&amp;lt;/small&amp;gt;&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;center&amp;gt;&amp;lt;small&amp;gt;[https://eur-lex.europa.eu/legal-content/FR/TXT/HTML/?uri=OJ:L_202401689 RÈGLEMENT (UE) 2024/1689 DU PARLEMENT EUROPÉEN ET DU CONSEIL du 13 juin 2024 établissant des règles harmonisées concernant l’intelligence artificielle]&amp;lt;/small&amp;gt;&amp;lt;/center&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</description>
			<pubDate>Sun, 19 Apr 2026 10:16:06 GMT</pubDate>
			<dc:creator>Sysop</dc:creator>
			<comments>https://www.montpellia.fr/index.php/Talk:Main_Page</comments>
		</item>
		<item>
			<title>Présumée coupable</title>
			<link>https://www.montpellia.fr/index.php?title=Pr%C3%A9sum%C3%A9e_coupable&amp;diff=1982&amp;oldid=1970</link>
			<guid isPermaLink="false">https://www.montpellia.fr/index.php?title=Pr%C3%A9sum%C3%A9e_coupable&amp;diff=1982&amp;oldid=1970</guid>
			<description>&lt;p&gt;&lt;a href=&quot;/index.php?title=User:Sysop&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1&quot; class=&quot;new mw-userlink&quot; title=&quot;User:Sysop (page does not exist)&quot;&gt;&lt;bdi&gt;Sysop&lt;/bdi&gt;&lt;/a&gt; moved page &lt;a href=&quot;/index.php?title=Pr%C3%A9sum%C3%A9e_coupable&amp;amp;redirect=no&quot; class=&quot;mw-redirect&quot; title=&quot;Présumée coupable&quot;&gt;Présumée coupable&lt;/a&gt; to &lt;a href=&quot;/index.php/IA_pr%C3%A9sum%C3%A9e_coupable&quot; title=&quot;IA présumée coupable&quot;&gt;IA présumée coupable&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;en&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Older revision&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;Revision as of 06:14, 19 April 2026&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;4&quot; class=&quot;diff-multi&quot; lang=&quot;en&quot;&gt;(One intermediate revision by the same user not shown)&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;Line 1:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Savoir sans avoir payé de droit d&amp;#039;auteur deviendrait un délit présumé. Je n&amp;#039;en sais pas plus, sinon mon IA serait  potentiellement assignable&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;.&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Savoir sans avoir payé de droit d&amp;#039;auteur deviendrait un délit présumé. Je n&amp;#039;en sais pas plus, sinon mon IA serait  potentiellement assignable &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;!&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</description>
			<pubDate>Sun, 19 Apr 2026 10:14:03 GMT</pubDate>
			<dc:creator>Sysop</dc:creator>
			<comments>https://www.montpellia.fr/index.php/Talk:Pr%C3%A9sum%C3%A9e_coupable</comments>
		</item>
</channel></rss>